Logo Passei Direto
Buscar
Material
páginas com resultados encontrados.
páginas com resultados encontrados.

Prévia do material em texto

| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Partes da Gramática 
1. FONÉTICA 
• Ortografia 
• Acentuação Gráfica 
• Divisão Silábica 
• Uso de hífen 
• Parônimos e Homônimos 
• Conceitos fonéticos 
 
 2. MORFOLOGIA 
• Processos de formação de palavras: composição e 
derivação 
• Classes de palavras (emprego / flexão): 
 substantivo 
 adjetivo 
 advérbio 
 verbo 
 pronome 
 numeral 
 preposição 
 conjunção 
 interjeição 
 artigo 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
3. SINTAXE 
• Ordem 
• Funções e relações dentro do período 
• Termos da oração (tipos de sujeito/predicado, termos 
ligados ao nome/verbo) 
• Período Composto (formas de organização / tipos de 
orações: coordenada e subordinada) 
• Conectores e relações morfossintáticas 
• Predicação verbal (Vi, VTD, VTi, VLig., VTDi) 
• Regência 
• Concordância 
• Crase 
• Colocação Pronominal 
• Pontuação 
• Funções sintáticas de pronomes 
• Tipos de QUE / SE 
 
 4. SEMÂNTICA 
• Interpretação de texto 
• Sentido do texto e/ou partes isoladas 
 
 5. ESTILÍSTICA 
• Tipos de linguagem 
• Figuras de linguagem 
• Tipos de texto 
• Recursos Expressivos para obtenção de sentido 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 1 
Você mais perto de ser servidor! 
 
FONÉTICA 
Ortografia 
 
Palavras com S - Regra do PAPA 
 
• ansioso (ansiosamente) 
• pretensioso 
(pretensiosamente) 
• paralisar (paralisação, 
paralisado) 
• analisar (análise, analisado) 
• pesquisar (pesquisa) 
• alisar (alisamento, alisado) 
• querer (quis, quisesse) 
• pôr (pus, pusesse) 
 
Paralisar 
Analisar 
Pesquisar 
Alisar 
 
 
pretensioso e 
ansioso não 
quis pôr 
blusa! 
 
 
eidade / iedade 
 
terminação -eo = eidade 
espontâneo = espontaneidade 
simultâneo = simultaneidade 
 terminação -io = iedade 
próprio = propriedade 
sério = seriedade 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 2 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
1. Verbos >vir (i) >var (e) 
Substitue-se esse tema por outro 
Substitui-se esse tema por outro 
possuir = possui 
usufruir = usufrui 
conceituar = conceitue 
efetuar = efetue 
 
 
2. Verbo > terminação > substantivo 
ter = ç (obter = obtenção / deter = detenção) 
ender = s (suspender = suspensão / compreender = compreensão) 
premir/gredir = ss (oprimir = opressão / progredir = progressão) 
 
 
3. Adjetivo > substantivo 
io > iedade (sério = seriedade / próprio = propriedade) 
eo > eidade (espontâneo = espontaneidade / simultâneo = simultaneidade) 
 
 
4. Expressões 
Na medida em que (causa) 
Ex: Na medida em que investiu nos negócios, obteve lucro.À medida que (proporção > quantidade) 
Ex: À medida que a doença aumenta, os sintomas se agravam. 
 De encontro a (divergir/chocar) 
Ex: Minhas ideias vão de encontro às suas, por isso digladiamos. 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 3 
Você mais perto de ser servidor! 
 
 Ao encontro de (associar/assemelhar) 
Ex: Minhas ideias vão ao encontro das suas, por isso combinamos. 
 Em vez de (usa para antônimos e qualquer contraste em geral) 
Ex: Em vez de amor sentia por ela amizade. 
 Ao invés de (só usa para antônimos) 
Ex: Ao invés de amor sentia por ela ódio. 
 Em nível (a respeito, no que se refere) 
 A nível (mar > ao nível) 
 Através (interno) 
 Por meio de (= com) 
 
 
5. Palavras começadas com A 
Assessor 
Assessoria 
Ascensorista 
Acender (fogo) 
Ascender (subir) 
Acessório 
 
 
6. Palavras começadas com O 
Obsessão 
Obsessivo 
Obcecado 
Obcecação 
Obsceno 
Octogenário 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 4 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
7. I 
Adivinhar 
Adivinhação 
Etimologia 
Digladiar 
Disenteria 
Privilégio 
X Admirar, advir, etnia 
 
8. EN 
> Cheio ou charque = Ch 
Ex: Enchimento, encharcar 
> Resto = X 
Ex> Enxame, enxaqueca 
 
 
9. Hombridade, hesitação, hesitar, hangar, hindu 
 
 
10. contracheque, meteorologia, meteorológico, sobrancelha, reivindicar, 
empecilho, usufruto, rixa, piche, sucinto, suscitar, quis, quisesse, pus, pusesse, 
analisar, paralisar, pesquisar, pretensioso, ansioso, exegese, ... 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 5 
Você mais perto de ser servidor! 
 
Homônimos / Parônimos 
 
Homônimos: 
palavras que apresentam a mesma grafia e/ou mesma pronúncia. 
 
Homônimo Perfeito: mesma grafia e a mesma pronúncia. 
Ex: O trabalho (substantivo) / Eu trabalho (verbo) 
 
Homônimo Homógrafo: mesma grafia apenas, pronúncia diferente. 
Ex: colher (verbo) / colher (substantivo) 
 
Homônimo Homófono: mesma pronúncia, grafia diferente. 
Ex: a (preposição, artigo, pronome) x há (verbo) 
 
 
 
Parônimos: 
palavras que apresentam grafia e pronúncia parecidas. 
Ex: Mandado (ordem) X Mandato (período de tempo) 
 
 
 
Polissemia: 
palavras que apresentam vários sentidos recorrentes na língua. 
Ex: Investiu todo o seu capital. / Cometeu um pecado capital. / A vida é 
nosso maior capital. 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 6 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
 
Variante linguístico: 
palavras que admitem duas grafias oficiais de acordo com a norma. 
Ex: cota/quota, quatorze/catorze, loura/loira, acrobata/acróbata, dúplex/duplex. 
 
 
 
Ortoépia (ortoepia): 
erro de grafia motivado pela pronúncia. 
Ex: iorgute (iogurte), discurssão (discussão) 
 
 
 
 
Prosódia (ou silabada): 
pronúncia inadequada quanto à tonicidade. 
Ex: recorde, rubrica, ruim, gratuito 
 
 
 
 
1) Ditado 
1. Empecilho 2. Adivinhar 3. Obsessão 4. Contracheque 
5. Rixa 6. Piche 7. Espontaneidade 8. Disenteria 
9. Paralisação 10. Exceção 11. Ansioso 12. Pretensioso 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 7 
Você mais perto de ser servidor! 
 
2) Julgue as frases quanto à conjugação verbal. 
 
a) (E) O governo intermedia relações desse tipo. 
O governo intermedia intermedeia relações desse tipo. 
 
b) (C) Se ele requeresse o documento, seria mais fácil. 
 
c) (C) Espera-se que ele remedeie os problemas da empresa. 
 
d) (E) O governo interviu no fato. 
O governo interviu interveio no fato. 
 
e) (E) Se ele suposse o que aconteceu, ficaria mais tranquilo. 
Se ele suposse supusesse o que aconteceu, ficaria mais tranquilo. 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Acentuação Gráfica 
Monossílabos tônicos 
 
São semanticamente completos, ou seja, apresentam sentido próprio. 
São representados por substantivos, adjetivos, verbos, advérbios ou pronome 
tônico. 
Ex: Lá, mês, vez, nu, paz, vós, ... 
 
 
Monossílabos átonos 
 
Não apresentam significação própria. 
São representados por artigos, numerais, preposições, conjunções e pronomes 
átonos. 
Ex: com, sem, por, a, o, a, ... 
 
 
Pronomes oblíquos átonos 
 
me, te, se, nos, vos, lhe, lhes, o, a, os, as, no, na, lo, la e variações. 
 
 
Pronomes oblíquos tônicos 
 
mim, ti, si, comigo, contigo, consigo, conosco, convosco, ele(s), ela(s) , 
nós, vós 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
Regras Gerais de Acentuação 
 
1. Acentuam-se os monossílabos tônicos terminados em -a, -e, -o (+s) 
dê (verbo) MT E 
de (preposição) MA 
mas (conjunção) MA 
más (adjetivo) MT (AS) 
luz MT Z 
fé MT E 
nu MT U 
 
 
2. Acentuam-se as oxítonas terminados em –a, -e, -o (+s), -em, -ens 
 
café (oxítona terminada em A) 
você (oxítona terminada em E) 
angu (oxítona terminada em U) 
caju (oxítona terminada em U) 
marabá (oxítona terminada em A) 
Pará (oxítona terminada em A) 
Paletó (oxítona terminada em O) 
Após (oxítona terminada em OS) 
Parabéns (oxítona terminada em ENS) 
Amém (oxítona terminada em EM) 
Porém (oxítona terminada em EM) 
Até (Oxítona terminada em E) 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 3 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
3. Acentuam-se as paroxítonas terminadas em 
l, n, r, x – amável, hífen, caráter, tórax 
i, um, us – júri, álbum, ônus 
ã, ão - ímã, órgão 
ps - bíceps 
ditongo – amáveis / horário 
 
 
 
Todas as palavras são acentuadas pela mesma regra, exceto: 
a) negociável - P. LNRX 
b) justificável - P. LNRX 
c) néctar - P. LNRX 
d) história - P. DC 
 
a) negociável - P. LNRX 
b) justificável - P. LNRX 
c) néctar - P. LNRX 
d) história - P DC M L 
e) átono - P 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 4 
Você mais perto de ser servidor! 
Todas as paroxítonas são acentuadas, exceto as terminadas em 
a, e, o (+s), em e ens (contrário das oxítonas) 
 
item - EM 
ritmo - O 
próton - ON 
itens - ENS 
álbum - UNS 
pólen - EN 
polens - ENS 
hifens - ENS 
enjoo - O 
ideia - A 
creem - EM 
hífen - EN 
 
Paroxítonas vão 
Ter acento se são 
Terminadas com as 
Letras que agora virão 
L, N, R, X 
I, UM, US 
Ã, ÃO 
PS 
DITONGO 
Preste bem atenção: NUMPSLEIRUSXÃO 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 5 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Proparoxítonas: Todas são acentuadas. 
Ímprobo 
Ínterim 
Física 
Química 
 
• Em caso de maisde uma justificativa para o acento gráfico prevalece a regra 
geral. 
Ve - í - cu - lo (proparoxítona) 
sa - í - da (caso especial) 
 
 
 Acentuam-se as vogais 'i' e 'u' dos hiatos tônicos (sozinhas ou com s e longe 
de nh) 
Vogal > 2ª posição - sozinha +s no hiato + longe de nh 
Ju-iz 
ra-i-nha 
ju-í-zes 
ju-í-za 
ba-la-ús-tre 
ca-ir-des 
ca-ís-tes 
sa-í 
sai 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 6 
Você mais perto de ser servidor! 
 Acentuam-se os ditongos abertos oi/eu/ei (+s) em fim de palavra (oxítona e 
monossílabo tônico) 
meu (^) 
foi (^) 
i-dei-a 
he-roi-co 
es-trei-a 
céu 
anéis 
troféus 
Constrói 
herói 
véu 
 Acentos diferenciais 
Pôr (verbo) x por (prep.) 
Pôde (passado) x pode (pres.) 
Tem (sing.) x têm (plural) 
Vem (sing.) x vêm (plural) 
Fôrma (facultativo) 
 
Observações 
1. Ter/vir > não dobram a vogal apenas recebem circunflexo no plural. 
Ele tem > eles têm 
Ele vem > eles vêm 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 7 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
• Os derivados de ter e vir recebem acento agudo no singular e 
circunflexo no plural. 
Ele obtém > eles obtêm 
Ele intervém > eles intervêm 
 
2. Crer, dar, ler, ver e derivados apenas duplicam a vogal no plural (não 
recebem acento). 
Ele crê / eles creem 
Ele vê / eles veem 
 
3. Pi-au-í e Tui-ui-ú mantiveram o acento. 
 
4. Vocábulo QUE > será acentuado sempre que for tônico. 
• em fim de frase 
• antes de pausa 
• em função substantiva. 
Ex: Ela tem um quê de mistério. 
Ex: Não sei o que aconteceu ali. 
Ex: Você veio aqui para quê, por quê? 
 
Átono > QI 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 8 
Você mais perto de ser servidor! 
Reforma Ortográfica 
 
1) Não se usa mais o trema em palavras de origem portuguesa. 
Atenção! A pronúncia das palavras, no entanto, não sofreu alterações. 
lingüiça – linguiça 
tranqüilo – tranquilo 
 
2) Não se acentuam mais as formas imperativas dos verbos averiguar, 
apaziguar, obliquar e arguir. 
apazigúe – apazigue 
averigúe – averigue 
 
3) Não se acentuam as vogais i/u precedidas de ditongo decrescente em 
palavras paroxítonas. 
feiúra – feiura (fei.u.ra - caso de falso hiato) 
baiúca – baiuca (bai.u.ca - caso de falso hiato) 
Bocaiúva – Bocaiuva (Bo.cai.u.va - caso de falso hiato) 
 
Exceção: as vogais i/u precedidas de ditongo decrescente em palavras 
oxítonas mantiveram o acento gráfico. 
Piauí 
Tuiuiú 
 
4) Não se acentuam mais os ditongos abertos de palavras paroxítonas. 
idéia – i-dei-a 
assembléia – as-sem-blei-a 
platéia – pla-tei-a 
heróico – he-roi-co 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07- L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 9 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Atenção! Ditongos abertos de palavras oxítonas e de monossílabos 
tônicos mantiveram o acento gráfico. 
herói – he-rói 
Tuiuiú – tui-ui-ú 
céu – céu 
anéis – a-néis 
Piauí – Pi-au-í 
constrói – cons-trói 
 
5) Os hiatos formados por oo ou ee perderam o acento gráfico. 
crêem – cre-em 
enjôo – en-jo-o 
vôo – vo-o 
 
6) Só foram mantidos os acentos diferenciais de: 
Pôr (verbo) 
Pôde (passado) 
Têm (plural) 
Vêm (plural) 
Fôrma (substantivo) – CASO FACULTATIVO 
 
Observação: sempre que a sílaba tônica de uma palavra vier seguida de som 
nasal, a acentuação deverá corresponder à pronúncia de cada país. 
Português Brasil Português Portugal 
prêmio prémio 
tênue ténue 
cacofônica cacofónica 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Divisão silábica 
 
1) Prefixos monossilábicos terminados em consoante 
(ab, ob, ex, bis, trans, cis, sub, sob) 
 
+ vogal junta 
Ex: 
Subentender su-ben-ten-der 
cisandino ci-san-di-no 
bisavó bi-sa-vó 
 
 
+ consoante separa 
Ex: 
Sublinhar sub-li-nhar 
sublingual sub-lin-gual 
bisneto bis-ne-to 
 
 
2) Não existe sílaba sem vogal 
Pneu, bi-ceps 
 
3) Consoante solta fica sempre em sílaba anterior 
Tex-to, tungs-tê-nio 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
|2 
Você mais perto de ser servidor! 
4) Vogais iguais ficam sempre em sílabas separadas 
vo-o, ca-a-tin-ga 
 
 
5) Os dígrafos formados por rr/ss ficam sempre em sílabas 
separadas 
pas-sa-do, car-ro 
 
 
6) Os dígrafos nh, ch, lh ficam sempre na mesma sílaba 
ra-i-nha, cha-ve, tra-ba-lho 
 
 
7) Os encontros consonantais perfeitos ficam sempre na 
mesma sílaba (r/l) 
(cl, cr, fl, fr, pl, pr, ..) 
pro-ble-ma, cla-ro, fran-co 
 
 
8) As vogais dos hiatos ficam sempre em sílabas separadas 
pa-ís, ru-im 
 
 
9) Os sons vocálicos dos ditongos ficam sempre na mesma 
sílaba 
gra-tui-to, pais 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 3 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
10) Os sons vocálicos dos tritongos ficam sempre na mesma 
sílaba 
 
Observação 
1. Tenho 02 sons vocálicos crescentes no fim da palavra. 
amáveis (d) 
história (c) 
horário (c) 
água (c) 
tênue (c) 
anéis (d) 
economia (c) 
alegria (c) 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Olhar sílaba 
anterior 
 
 
O 
A (vogal) 
E 
I / U 
Ü (semivogal) 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
|4 
Você mais perto de ser servidor! 
 Com acento Sem acento 
 
 junto separado 
 
his-tó-ria, ho-rá-rio, á-gua, tê-nue e-co-no-mi-a, a-le-gri-a, me-lan-ci-a 
 
2. As palavras paroxítonas terminadas em ditongo crescente admitem divisão 
fonética do ditongo e são chamadas de proparoxítonas eventuais. 
 
his-tó-ria his-tó-ri:a 
 his-tó-ri-a 
 
a) a-má-veis (d) 
b) mo-dés-tias (c) 
c) fa-mí-lia, fa-mí-li:a (c) 
d) á-gua, águ:a (c) 
 
Os ditongos decrescentes são estáveis 
 
 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 5 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
3. Palavras terminadas em 03 sons vocálicos 
se o último for a ou o, eles ficarão 
sozinhos 
plateia (pla-tei-a) 
assembleia (as-sem-blei-a) 
epopeia (e-po-pei-a) 
joia (joi-a) 
apoio (a-poi-o) 
iguais (i-guais) 
se o o ou o a estiverem no meio, ficarão 
todos juntos 
averiguou (a-ve-ri-guou) 
adequai (a-de-quai) 
radiouvinte (ra-diou-vin-te) 
 
 
1. 
I. Sub-li-nhar 
II. Sub-en-tender 
III. Bis-a-vó 
 
Está (ão) erradas 
a) I 
b) I e II 
c) I, II e III 
d) II e III 
e) I e III 
 
C + C = separa 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
|6 
Você mais perto de ser servidor! 
2. Há erro de grafia e/ou divisão, exceto em: 
a) con.tra-che.que 
b) rein.vin.di.car 
c) pa.ra.li.sa.ção 
d) oc.ta.ge.ná.rio 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Uso do Hífen 
Prefixo + radical 
 
contra + indicado = contraindicado 
auto + escola = autoescola 
vogais diferentes – junta se for prefixo + radical 
 
verde-amarelo = formada por dois radicais, portanto, não se deve escrever 
verdeamarelo. 
 
1) Prefixo + palavra iniciada por vogal idêntica: separa-se com hífen. 
micro-ondas 
contra-ataque 
anti-inflamatório 
 
2) Prefixo + palavra iniciada por vogal distinta: junto, sem hífen. 
microempresa 
contraindicação 
autoestima 
 
3) Co / Re com vogal igual ou com vogal distinta: o prefixo deve se unir à 
palavra. 
coordenar 
coexistência 
reescrever 
reavaliar 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
4) Prefixo + palavra iniciada por S: duplica-se o S. 
minissaia 
contrassenso 
ultrassom 
pressentimento 
 
5) Prefixo + palavra iniciada por R: duplica-se o R. 
contrarrazão 
corréu 
antirrábica 
 
6) Hiper, Inter e Super mantiveram hífen com H e R. 
supermercado 
supermãe 
super-herói 
super-romântico 
superindicado 
superdica 
 
7) Sub / Sob mantiveram o hífen com H, B, R. 
sub-reino 
sub-humano (ou subumano) 
sob-homenageado 
subestimar 
sublinhar 
sob-bancada 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 3 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
8) Contra: hífen com H, A. 
contrafilé 
contracheque 
contraespera 
contra-hombridade 
 
9) Em regra, usa-se hífen para separar o prefixo de letra idêntica à 
terminação ou para separá-lo de H. Mas, cuidado, Sub/Sob mantêm o 
hífen se o radical iniciar também com R. 
Contra – a / h 
Sub – b / h / r 
Anti – i / h 
 
10) Circum e Pan: com hífen com M, N, H, Vogal. 
pan-americano 
circum-navegação 
pangeia 
 
11) Pré / Pós: com hífen se forem tônicos (acentuados). 
Pre / Pos: sem hífen se forem átonos (sem acento). 
pré-natal 
pós-graduação 
pressentimento 
posposto 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 4 
Você mais perto de ser servidor! 
12) Vice, Recém, Além, Aquém, Bem: em geral, com hífen. 
vice-rei 
além-mar 
recém-casado 
 
13) Os sufixos Açu, Guaçu e Mirim são sempre separados por hífen. 
cobra-açu 
 
14) Palavras compostas unidas por elemento de conexão (preposição / 
conjunção): sem hífen / separadas. 
dia a dia 
pé de moleque 
pão de ló 
 
15) Palavras compostas que perderam a noção de composição devem ser 
grafadas sem hífen (emendadas). 
Mas, atenção, essa é uma regra que necessita de cuidado, pois vale 
para algumas palavras e não vale para outras. Sugestão: ao estudar, 
sempre consulte o VOLP. 
malmequer 
paraquedas 
passatempo 
girassol 
aguardente 
guarda-chuva 
guarda-florestal 
couve-flor 
banana-maçã 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 5 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
16) Palavras sempre grafadas com hífen: 
• Dias da semana; 
• Cor + substantivo; 
• Substantivo + substantivo (tipo / fim); 
• Plantas / animais; 
• Palavras repetidas; 
• Onomatopeias. 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Conceitos Fonéticos 
 
1) Fonema: representação sonora de uma letra ou de um conjunto de letras. 
 
problema pro.ble.ma 8 letras / 8 fonemas 
 
 
tanto tã.to 5 letras / 4 fonemas 
 
 
tato ta.to 4 letras / 4 fonemas 
 
 
hoje o.je 4 letras / 3 fonemas 
 
 
trabalho tra.ba.ʎo 8 letras / 7 fonemas 
 
 
cinquenta cĩ.que͂.ta 9 letras / 7 fonemas 
 
 
tranquilo trã.qui.lo 9 letras / 8 fonemas 
 
 
quero qe.ro 5 letras / 4 fonemas 
 
 
táxi ta.ksi 4 letras / 5 fonemas 
 
 
adapto a.dap.to 6 letras / 6 fonemas 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
Observação: em fonética, o “x” com som de “ks” representa uma dispersão 
sonora, pois é o único que acrescenta fonema. 
 
Dessa forma, conclui-se que o número de letras pode ser igual, maior ou 
menor que o número de fonemas. 
 
Casos de pronúncias oscilantes 
 
a) X: 
• X com som de X: 
 
xícara 6 letras / 6 fonemas 
 
• X com som de S: 
 
ex-marido 8 letras / 8 fonemas 
 
• X com som de Z: 
 
exame 5 letras / 5 fonemas 
• X com som de KS: 
 
tóxico 6 letras / 7 fonemas 
 
 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 3 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
b) M/N: 
• Nulas: som nasal (não é pronunciado, não é consoante nem vogal) 
quando – quã.do – apresenta 2 consoantes: q, d. 
 
• Semivogais: som de “i” ou de “u” em encontros vocálicos 
amavam – a.ma.vãu / hífen – i.fe͂i / bem – be͂i. 
 
• Consoantes: 
mato – ma.to 
nada – na.da 
 
 
c) GUE/GUI/QUE/QUI (Pronúncias para a letra U): 
• Nulo (sem pronúncia): 
guerra – Ge.Ra – 6 letras / 4 fonemas 
 
• Semivogal (som fraco): 
cinquenta – cĩ.que͂.ta – 9 letras / 7 fonemas 
 
• Vogal (som forte): 
averigue – a.ve.ri.gu.e 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 4 
Você mais perto de ser servidor! 
2) Dígrafo (digrama): 
encontro de duas letras que produzem um único som. 
 
a) Dígrafo vocálico: vogal + M/N (nasal) 
tempo – te͂.po 
tanto – tã.to 
 
 
b) Dígrafo consonantal: som de consoante 
• Sempre serão dígrafos: NH[ɲ], CH[x], LH[ʎ], RR[R], SS[S] 
• Oscilantes (dependem da palavra em que se encontram): SC, XC, QU, 
GU... 
 
 
escolha es.co. ʎa 7 letras / 6 fonemas 
crescer cre.cer 7 letras / 6 fonemas 
exceto e.ce.to 6 letras / 5 fonemas 
 
exclamar – es.cla.mar – 8 letras / 8 fonemas (não há dígrafo, pois todas as letras são pronunciadas) 
 
 
 
Dica Em uma questão de fonética, os dígrafos devem ser levados em consideração independentemente do enunciado. 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 5 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
 
Há tritongo em: 
a) Deságuem (de.sa.gue͂i)b) Cheguei (xe.gei) 
c) Encontrei (e͂.cõ.trei) 
d) Ideia (i.dei.a) Resposta: letra a) 
 
 
3) Encontro Consonantal: encontro de duas consoantes, ambas sonoras. 
encontro – e͂.cõ.tro (único encontro consonantal é o do tr) 
tratamento – tra.ta.me͂.to (único encontro consonantal é o do tr) 
 
• Encontro consonantal perfeito: na mesma sílaba 
problema – pro-ble-ma 
 
• Encontro consonantal imperfeito: sílabas separadas 
teste – tes-te 
 
Atenção! Ambas – ã.bas – não há encontro consonantal, pois o M é nulo (nasal). 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 6 
Você mais perto de ser servidor! 
 
4) Encontros Vocálicos: 
a) Hiatos: encontro de vogais em sílabas diferentes. 
hi-a-to 
ba-ú 
te-a-tro 
 
 
b) Tritongos: encontro de semivogal + vogal + semivogal na mesma sílaba. 
Pa-ra-guai 
sa-guões 
i-guais 
 
c) Ditongos: encontro de semivogal + vogal ou de vogal + semivogal na 
mesma sílaba. 
lei 
a-ni-mais 
res-tau-ran-te 
 
Vogal / Semivogal 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 7 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Quanto à utilização da escala acima, deve-se atentar para o fato de a vogal sempre 
ter o maior valor. Pela lógica decrescente da escala, inicia-se do som mais aberto 
aos mais fechados (A, O, E, U/I, Ü). 
ra-i-nha (a=vogal, i=vogal, a=vogal / a-i=hiato) 
 
vo-o (o=vogal, o=vogal / o-o=hiato) 
 
co-ra-ção (o=vogal, a=vogal, ã=4=vogal, o=3=semivogal / ão=ditongo) 
 
que-ro (u=não é vogal, nem semivogal, logo não forma ditongo e não apresenta 
classificação numérica na escala de timbre, por não ser pronunciado qe͂-ro, 
e=2=vogal, o=vogal) 
 
es-pon-tâ-neo (e=vogal, o=vogal, â=vogal, e=2=semivogal, o=3=vogal / eo=ditongo 
crescente) 
 
cons-trói (o=vogal, ó=3=vogal, i=1=semivogal / ói=ditongo decrescente) 
 
 
Atenção! Quando aparecer U/I na mesma sílaba (mesmos valores na escala de timbre), o que vier primeiro é a vogal e o que vier em segundo lugar na sílaba é a semivogal. mui-to (u=1=vogal, i=1=semivogal / ui=ditongo decrescente) ca-iu (a=vogal, i=1=vogal, u=1=semivogal / iu=ditongo decrescente) 
 
 
 Observações: 
• Não existe sílaba sem vogal; 
• Toda sílaba tem apenas e somente uma vogal; 
• Os demais sons vocálicos de uma sílaba serão chamados de semivogal; 
• Em caso de mais de um som vocálico na mesma sílaba, a vogal será sempre a de maior número na escala de timbre; 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 8 
Você mais perto de ser servidor! 
• Em encontros formados por IU/UI, a vogal será sempre a primeira, formando ditongo decrescente). tranquilo – trã.qui.lo (ã=4=vogal; u=0, pois é o antigo ü=semivogal; i=1=vogal / ui=ditongo crescente) gratuito – gra.tui.to (a=vogal; u=1=vogal, pois, pela regra da escala de timbre, aparece em primeiro lugar na sílaba;i=1=semivogal, pois, pela regra da escala de timbre, aparece em segundo lugar na sílaba, junto ao “u”, que tem o mesmo valor numérico; o=vogal / ui=ditongo decrescente) ideia – i.dei.a (i=vogal, e=2=vogal, i=1=semivogal, a=vogal / ei=ditongo decrescente / i.a=devido ao conceito, não forma hiato, pois não se trata do encontro de vogais em sílabas separadas, mas sim do encontro da semivogal I com a vogal A em sílabas diferentes) saiu – sa.iu (a=vogal, i=1=vogal, u=1=semivogal / iu=ditongo decrescente / a.i=hiato, pois são vogais em sílabas separadas) 
 
 
Observação: falsos hiatos. Os hiatos só podem ser formados a partir de duas vogais. Em caso de semivogal com vogal, em sílabas separadas, nunca haverá hiato. 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 9 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Tipos de Ditongos 
 
• Crescente [SV + V] 
his-tó-ria 
 
• Descrescente [V + SV] 
a-ni-mais 
 
• Oral: pronunciado pela boca 
es-pon-tâ-neo 
 
• Nasal: pronunciado pelo nariz (-m / -n / til) 
can-tam (cã-tãu) 
mui-to 
 
• Aberto (o/e): som agudo 
i-dei-a 
he-rói 
 
• Fechado (o/e): som circunflexo 
meu 
fei-a 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
MORFOLOGIA 
 
Formação de Palavras 
 
(Matéria mais comum em bancas menores) 
 
• Semântica 
• Tipo de processo 
• Mesmo processo: comparativo 
 
 
a) Esquema – Exemplificando 
 
com sub intra pre 
contra sob des pos 
ab per hiper vice 
ob por super ad 
ex bi inter i 
bis anti circum in 
trans ante pan a 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
Substantivo Adjetivo Verbo Advérbio 
-ção -vel -ar -mente 
-são -al -er -íssimo 
-mento -íssimo -ir -ílimo 
-iça -ílimo -ndo -érrimo 
-iço -érrimo -ado 
-ito -oso/osa -ido 
-ado/ada -ado/ido -do/to/so/go 
-ez/eza ante pan 
-acho 
-ebre 
-eta 
-ão 
-zarrão 
-ona 
-ículo 
-únculo 
 
 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 3 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
b) Diferenciação 
 
Flexão de gênero: 
menino menina 
 
Flexão de número: 
menino meninos 
 
Derivação sufixal: 
meninice 
meninada 
 
Derivação Prefixal: 
desamar 
 
Radical Desinência Modo Temporal 
Desinência 
Número Pessoal Pessoa 
ama va - eu/ele 
ama ria mos nós 
ama re mos nós 
ama ste s vós 
 
As desinências são acréscimos flexionais incapazes de formar novas palavras. 
Os afixos (prefixos ou sufixos) formam novas palavras porque alteram a classe 
e/ou o sentido. 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 4 
Você mais perto de ser servidor! 
O radical pode sofrer pequenas alterações: 
vida viver 
vida vital 
vida vivência 
 
 
 
c) Processos de Formação de Palavras 
 
• Por aglutinação: com perda de fonemas 
embora (em + boa + hora) 
aguardente (água + ardente) 
planalto (plano + alto) 
petróleo (pedra + óleo) 
 
• Por justaposição: sem perda de fonemas 
couve-flor 
segunda-feira 
passatempo 
girassol 
 
 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 5 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
• Prefixal: acréscimo de prefixo 
desleal 
injusto 
superdica 
 
• Sufixal: acréscimo de sufixo 
lealdade 
justiça 
negociação 
emagrecimento 
 
• Prefixal e sufixal: acréscimo independente de prefixo e sufixo 
deslealdade 
injustiça 
pressentimento 
 
• Parassintética (parassíntese): acréscimo dependente de prefixo e de 
sufixo 
emagrecer 
ensolarado 
anoitecer 
 
• Regressiva: formação de substantivo abstrato agentivo (indica ação) a 
partir da redução de verbo 
vender a venda 
comprar a compra 
pescar a pesca 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 6 
Você mais perto de ser servidor! 
• Imprópria (conversão): a classe da palavra é alterada sem que sejam 
acrescidos afixos ou suprimidos elementos mórficos. 
 
Ela tem um olhar sedutor. (olhar, que comumente seria verbo, devido ao 
artigo tornou-se substantivo). 
 
O rapaz não tinha um isto de humildade. (isto, que comumente seria 
pronome, devido ao artigo tornou-se substantivo). 
 
 
 
Outros Processos 
 
1) Hibridismo: palavra composta por radicais de línguas diferentes. 
televisão (grego + latino) 
automóvel (grego + latino) 
sambódromo (africano + árabe) 
 
2) Redução: consiste em reduzir uma palavra ao limite do compreensível. 
Motocicleta moto 
Pneumático pneu 
Fotografia foto 
 
3) Neologismo: palavra criada a partir das possibilidades da língua. 
aborrescência 
envelhescência 
ensanduichar 
dar um google 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 7 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
4) Regionalismo: palavra ou expressão caracterizadora de uma variação 
dialetal (grupo geograficamente separado). 
uai (comum em Minas Gerais) 
sô (comum em Minas Gerais) 
trem (comum em Minas Gerais) 
 
5) Gíria: vocábulo / expressão restritos a um determinado grupo social (faixa 
etária, sexo, renda). Codifica a linguagem, circunscrito a um contexto. 
 
6) Jargão: vocabulário / expressão restritos a determinada área profissional 
(termos técnicos). 
pênalti 
habeas data 
 
7) Siglagem: representação de uma expressão por meio de iniciais. 
CEASA 
CESP 
MP 
 
8) Abreviatura: redução ou representação de uma palavra por meio de letras. 
V.Sª. (Vossa Senhoria) 
V.M. (Vossa Majestade) 
p. (página) 
 
9) Arcaismo: palavras em desuso. 
disquete 
filme fotográfico 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 8 
Você mais perto de ser servidor! 
 
1) O Brasil está pertinho de resolver o caso. 
O sufixo empregado na palavra sugere: 
a) direção 
b) intensidade 
c) tamanho 
d) redução 
 
Gabarito: letra b) 
O Brasil está pertinho de resolver o caso. 
O sufixo empregado na palavra sugere: 
a) direção 
b) intensidade (advérbio perto – pertinho = muito perto) 
c) tamanho 
d) redução 
 
 
2) Houve inadequação na descrição do processo em: 
a) televisão – hibridismo 
b) ataque – derivação regressiva 
c) emagrecer – derivação sufixal e prefixal 
d) desleal – derivação prefixal 
e) um sim – derivação imprópria 
 
Gabarito: letra c) 
Houve inadequação na descrição do processo em: 
a) televisão – hibridismo (hibridismo consiste em palavra composta por 
radicais de origem diferente, no caso, grego + latino). 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigcbbdigc bbdigc
 
| 9 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
b) ataque – derivação regressiva (na derivação regressiva há redução de 
fonemas. Há a formação de um substantivo abstrato a partir de um verbo, 
no caso, ataque – 5 fonemas – a partir de atacar – 6 fonemas). 
c) emagrecer – derivação sufixal e prefixal (a palavra emagrecer é caso de 
derivação parassintética, em que há o acréscimo dependente de prefixo e 
de sufixo). 
d) desleal – derivação prefixal (prefixo des + radical leal) 
e) um sim – derivação imprópria (também conhecida como conversão, em que 
a classe de palavra é alterada sem que sejam acrescidos afixos ou supridos 
elementos mórficos). 
 
3) Todas as palavras foram formadas pelo mesmo processo, exceto em: 
a) desigualdade 
b) maioridade 
c) inadequado 
d) pressentir 
e) injustiça 
 
Gabarito: letra b) 
Todas as palavras foram formadas pelo mesmo processo, exceto em: 
a) desigualdade (derivação prefixal e sufixal) 
b) maioridade (composição por justaposição) 
c) inadequado (derivação prefixal) 
d) pressentir (derivação prefixal) 
e) injustiça (derivação prefixal e sufixal) 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 10 
Você mais perto de ser servidor! 
4) Todas as palavras foram formadas pelo mesmo processo, exceto em: 
a) comunicação 
b) isolamento 
c) dedicação 
d) orgulhoso 
e) detenção 
 
Gabarito: letra d) 
Todas as palavras foram formadas pelo mesmo processo, exceto em: 
a) comunicação (derivação sufixal / origina de verbo e resulta em substantivo). 
b) isolamento (derivação sufixal / origina de verbo e resulta em substantivo). 
c) dedicação (derivação sufixal / origina de verbo e resulta em substantivo). 
d) orgulhoso (derivação sufixal / origina de adjetivo e resulta em substantivo). 
e) detenção (derivação sufixal / origina de verbo e resulta em substantivo). 
 
5) Todas as palavras foram formadas pelo mesmo processo, exceto em: 
a) gentilmente 
b) felizmente 
c) justamente 
d) tristemente 
e) fielmente 
 
Gabarito: letra c) 
Todas as palavras foram formadas pelo mesmo processo, exceto em: 
a) gentilmente (derivação sufixal / origina de adjetivo e resulta em advérbio / 
morfema gentil é uniforme, ou seja, utilizado sem variação para masculino 
e feminino). 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 11 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
b) felizmente (derivação sufixal / origina de adjetivo e resulta em advérbio / 
morfema feliz é uniforme, ou seja, utilizado sem variação para masculino e 
feminino). 
c) justamente (derivação sufixal / origina de adjetivo e resulta em advérbio / 
morfema justa não é uniforme, ou seja, é utilizado justo para o masculino e 
justa para o feminino). 
d) tristemente (derivação sufixal / origina de adjetivo e resulta em advérbio / 
morfema triste é uniforme, ou seja, utilizado sem variação para masculino 
e feminino). 
e) fielmente (derivação sufixal / origina de adjetivo e resulta em advérbio / 
morfema fiel é uniforme, ou seja, utilizado sem variação para masculino e 
feminino). 
 
6) Todas as palavras apresentam o mesmo radical / pertencem à mesma família 
etimológica / são cognatas, exceto: 
a) aterissar 
b) terremoto 
c) terrorista 
d) sem-terra 
e) terrestre 
 
Gabarito: letra c) 
Todas as palavras apresentam o mesmo radical / pertencem à mesma família 
etimológica / são cognatas, exceto: 
a) aterrissar (terra) 
b) terremoto (terra) 
c) terrorista (terror) 
d) sem-terra (terra) 
e) terrestre (terra) 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Noções Gerais de Classe Gramatical 
 
a) Regras 
 
1) A classe de uma palavra pode variar em função das relações estabelecidas 
na frase. 
 
Já tenho problemas bastantes. (bastantes = adjetivo). 
Falou bastante sobre o tema. (bastante = advérbio). 
Já tenho bastantes problemas. (bastantes = pronome indefinido). 
 
2) A análise de um termo é diferente da análise de uma palavra. 
 
Amor de mãe é essencial. (de mãe = locução adjetiva). 
Amor de mãe é essencial. (mãe = natureza substantiva). 
 
Parou no meio da rua. (no meio da rua = natureza adverbial / locução 
adverbial). 
Parou no meio da rua. (meio = substantivo). 
 
3) Locução: 
• Adjetiva: modifica um substantivo. 
• Adverbial: modifica o verbo, o adjetivo ou o próprio advérbio. 
 
Os homens do Brasil vieram. (do Brasil = locução adjetiva). 
Os homens vieram do Brasil. (do Brasil = locução adverbial). 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
4) Nem toda locução poderá ser transformada em um termo único. 
 
Amor de mãe (amor materno). 
Sorvete de morango (não apresenta termo correspondente). 
 
5) Algumas palavras, em função da posição na frase, mudam de sentido e/ou 
de classe. 
 
O pobre homem vive só. (pobre = adjetivo: coitado, digno de dó). 
O homem pobre vive só. (pobre = adjetivo: sem recursos). 
 
Certas pessoas são úteis. (certas = pronome indefinido: algumas). 
Pessoas certas são úteis. (certas = adjetivo: específicas, determinadas). 
 
Palavras com Amplo Poder de Alterar o Sentido 
*bastante algum novo só 
*certo apenas pobre grande 
*qualquer simples somente único 
*também alteram classe 
 
 
6) Advérbios são palavras invariáveis que modificam o verbo, o adjetivo ou o 
próprio advérbio. Advérbio nunca modifica substantivo. 
 
Precisava de muito apoio para realizar o projeto. (muito = pronome 
indefinido / apoio = substantivo). 
 
O aluno estava muito enganado. (muito = advérbio / enganado = adjetivo). 
 
Acordou muito cedo. (muito = advérbio / cedo = advérbio). 
 
Acordou muito durante a noite. (muito = advérbio / acordou = verbo). 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 3 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
7) Advérbio é invariável. Já a locução adverbial é variável. 
 
Morou em várias cidades. (em várias cidades = locução adverbial / variável). 
 
Morou aqui. (aqui = advérbio / invariável). 
 
8) Os advérbios e as locuções adverbiais exprimem circunstância. 
Onde? 
Quando? 
Com quem? 
Por que? 
Como? 
Para quê? 
 
Exprimem: tempo, lugar, modo, intensidade, afirmação, negação, dúvida, 
entre outras. 
 
9) Em uma sequência de advérbios terminados em mente, o sufixo poderá ser 
empregado apenas no último. 
 
Ela agiu claro e gentilmente. 
 
10) Isoladamente, as preposições não possuem carga semântica. A partir das 
relações estabelecidas, elas adquirem valor contextual. 
 
Casa de madeira (material / tipo). 
Veio de trem (meio de transporte). 
Anel de noivado (finalidade). 
Café com açúcar (adição). 
A mãe com a filha (companhia). 
Bateu com a vassoura (instrumento). 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 4 
Você mais perto de ser servidor! 
11) Pronomes: 
• Adjetivos: acompanham substantivo. 
• Substantivos: substituem o substantivo. 
 
Muitos alunos estiveram aqui. (muitos = pronome adjetivo indefinido: 
acompanha o substantivo). 
 
Muitos estiveram aqui. (muitos = pronome substantivo indefinido: 
substitui o substantivo). 
 
Maria esteve aqui com seu filho. Ela trouxe para nós alguns presentes. 
seu = pronome adjetivo / possessivo. 
Ela = pronome substantivo / pessoa reto. 
nós = pronome substantivo / oblíquo tônico. 
alguns = pronome adjetivo / indefinido. 
 
12) Ele, ela, eles, elas, nós, vós: 
• Podem ser retos: sujeito / predicativo. 
• Podem ser oblíquos tônicos: complemento / adjunto (sempre 
preposicionado). 
 
Ele lutou por ela a vida toda. Nós presenciamos o que ele fez por ela. 
Ele = pronome reto. 
ela = pronome oblíquo. 
Nós = pronome reto. 
ele = pronome reto. 
ela = pronome oblíquo. 
 
Nós nos referimos a ele. 
Nós = pronome reto. 
ele = pronome oblíquo. 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 5 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
13) Pronomes Pessoais: 
• Retos: eu, tu, ele/ela, nós, vós, eles/elas. 
 
• Oblíquos átonos: me, te, se, nos, vos, 
 o, a, os, as (e variações), 
 lhe, lhes. 
 
• Oblíquos tônicos: mim, ti, si, comigo, 
 contigo, consigo, conosco, 
 convosco, ele, ela, nós, 
 vós, eles, elas. 
 
Pronomes de Tratamento: tipo de pronome pessoal. 
 Vossa Excelência 
 Vossa Senhoria 
 você 
 senhor 
 
Pronomes Indefinidos: o, a, os, as, este, esse, aquele, aquilo. 
Pronomes Relativos: que, quem, onde, como, cujo, o qual, quanto. 
Pronomes Possessivos: seu, sua, meu, minha, teu, tua. 
Pronomes Interrogativos: que, quem, qual, quanto. 
 
14) Substantivação: transformar uma palavra de outra classe gramatical em 
substantivo por meio da anteposição de determinante. 
 
O bem vence o mal. (bem / mal, comumente aplicados como advérbios, com 
as anteposições de artigos passaram a ser substantivos). 
O pobre vive mal. (pobre, comumente aplicado como adjetivo, com a 
anteposição de artigo passou a ser substantivo). 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 6 
Você mais perto de ser servidor! 
Podem ser determinantes de substantivo: artigo, pronome, numeral, 
adjetivo. 
 
 
 
A palavra destacada tem natureza: 
a) substantiva 
b) adjetiva 
c) adverbial 
d) pronominal 
 
• Havia mais pessoas no local. 
Gabarito: letra d) 
mais = pronome indefinido: quantidade vaga, modifica o substantivo pessoas. 
 
• Ganhou bastante dinheiro ao longo da vida. 
Gabarito: letra d) 
bastante = pronome indefinido: quantidade indefinida, variável. 
 
• O carro parou no meio da rua. 
Gabarito: letra a) 
meio = substantivo: precedido de artigo. 
 
• Ela permaneceu só após o divórcio. 
Gabarito: letra b) 
só = adjetivo: sozinha 
 
• Não deixou claro o seu propósito. 
Gabarito: letra b) 
claro = adjetivo: variável 
Lu
cas d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Pronomes 
 PRONOME: Mesmo e variações 
 
• não podem ser usados para retomar palavras (substantivos). 
• O direito é importante, pois o mesmo estabelece regras sociais. 
 
Podem ser usados como demonstrativos para retomar ideias. 
Eu ajudo os pobres. Você deveria fazer o mesmo. (= isso) 
 
Podem ser usados para ênfase (= próprio) 
Ela mesma resolverá isso. (pronome) 
 
 Pode ser usado como advérbio (= realmente) 
 Ela resolverá isso mesmo. 
 
 PRONOME: ele (e variações) 
 
ELE e variações: 
não podem ser usados para indicar reflexão. 
Ela só pensa nela em si mesma. 
 
Use as formas SI / CONSIGO para indicar reflexão. 
Trouxe consigo valores morais. 
José só fala de si. 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
 
1) Julgue as frases abaixo quanto ao emprego de pronomes. 
 
a) (E) A situação onde o Brasil se encontra é grave. 
A situação onde em que/ na qual o Brasil se encontra é grave. 
 
 
b) (E) A língua portuguesa é importante, pois a mesma estimula a comunicação. 
A língua portuguesa é importante, pois a mesma estimula a comunicação. 
 
 
c) (E) Jamais o desobedeceria novamente. 
Jamais o lhe desobedeceria novamente. 
(VTi – a) 
 
 
d) (E) Amava o amigo, mas não foi capaz de perdoá-lo. 
Amava o amigo, mas não foi capaz de perdoá-lo perdoar-lhe. 
 
 
e) (E) A moça respondeu apenas por ela mesma. 
A moça respondeu apenas por ela si mesma. 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Colocação Pronominal 
 
a) Pronomes Oblíquos Átonos 
 
O que se coloca? 
• me, te, se, nos, vos 
• lhe, lhes 
• o, a, os, as (e variações). 
 Onde se coloca? (posição) 
• próclise: antes do verbo. 
Não me disse a verdade. 
• mesóclise: no meio do verbo. 
Dir-me-á a verdade. 
• ênclise: após o verbo. 
Disse-me a verdade. 
 
 
 
 
1) Daria-me outra chance se pudesse. 
 
Resolução: 
Daria-me outra chance se pudesse. (Futuro do pretérito não aceita ênclise). 
Me daria outra chance se pudesse. (Não pode iniciar frase com pronome 
oblíquo átono). 
Correto: Dar-me-ia outra chance se pudesse. (Mesóclise). 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
2) Coisa alguma deixava-o triste. 
Resolução: 
Coisa alguma deixava-o triste. (Coisa alguma é uma expressão de sentido 
negativo (atrativa) e alguma é pronome indefinido (atrativo) – obrigam a 
próclise). 
Correto: Coisa alguma o deixava triste. (Próclise). 
 
 
3) O governo dedicou-se ao tema? 
Resolução: 
O governo dedicou-se ao tema? (Frase interrogativa é caso obrigatório de 
próclise). 
Correto: O governo se dedicou ao tema? (Próclise). 
 
 
4) O homem mostrar-se-á seguro do caso. 
Resolução: 
Correto: Estão corretos tanto o uso da mesóclise – O homem mostrar-se-á 
seguro do caso – quanto o uso da próclise – O homem se mostrará seguro do 
caso. (Facultativo). 
 
 
5) Se dedicou ao trabalho social. 
Resolução: 
Se dedicou ao trabalho social. (Não pode iniciar frase com pronome oblíquo 
átono). 
Correto: Dedicou-se ao trabalho social. (Ênclise). 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 3 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
6) O governo pediu para não manifestar-se sobre o caso. 
Resolução: 
Correto: Estão corretos tanto o uso da ênclise – O governo pediu para não 
manifestar-se sobre o caso – quanto o uso da próclise – O governo pediu para 
não se manifestar sobre o caso. (Com o infinitivo impessoal, a colocação 
pronominal é facultativa para ênclise ou próclise. A mesóclise não é aceita, 
pois o verbo não está no futuro. O não perde força atrativa diante do infinitivo). 
 
 
b) Casos Proibidos 
 
Lembre-se de que, para as proibições, não há exceções! 
 
 
1) Não se inicia frase com pronome oblíquo átono. 
Me encontrou perto daqui. 
Encontrou-me perto daqui. 
 
2) Não se usa pronome oblíquo átono depois de ponto e vírgula. 
Lembrou-se do caso; se esqueceu de comentá-lo. 
Lembrou-se do caso; esqueceu-se de comentá-lo. 
 
3) Não se usa pronome oblíquo átono após particípio (terminações: 
ado/ido/to/do/so/go...). 
Havia expressado-se com clareza. 
Havia se expressado com clareza. 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 4 
Você mais perto de ser servidor! 
Tinha dedicado-se à tarefa. 
Tinha se dedicado à tarefa. 
 
4) Não se usa pronome oblíquo átono após futuros do indicativo. Futuros do 
indicativo não aceitam ênclise. 
Futuro do pretérito – terminações: ria, rias, ria, ríamos, ríeis, riam. 
Futuro do presente – terminações: rei, rás, rá, remos, reis, rão. 
 
 
c) Casos Especiais 
 
1) Se houver vírgula, evita-se a próclise. Nesse caso, deve-se dar preferência 
para a ênclise. 
Havia, na ocasião, dedicado-se ao fato (particípio) / Havia, na ocasião, se 
dedicado ao fato (evita-se a próclise, mas é importante destacar que não é 
proibida). Todavia, em uma redação, por exemplo, a melhor escolha seria a 
de reestruturar a frase: Na ocasião, havia se dedicado ao fato. 
 
Hoje, fala-se em políticas públicas. 
 
 
2) Apossínclise: trata-se da possibilidade de colocação do pronome antes da 
palavras atrativa. (Facultativo). 
O governo me não respondeu sobre o fato. (não = palavra atrativa). 
 
O rapaz se não pode responsabilizar por isso. 
 
3) Com infinitivos, a colocação será sempre facultativa, mesmo se houver 
palavra atrativa. 
Isso pode ajudá-lo.Isso pode o ajudar. 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 5 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Pediu para me orientar no caso. 
Pediu para orientar-me no caso. 
 
 
 
A colocação do pronome é facultativa em: 
1) Quando me lembrar do fato, será tarde. 
2) Isso é necessário para orientá-lo. 
3) O fato será capaz de me auxiliar nas tarefas. 
 
Resolução: 
A colocação do pronome é facultativa nos itens 2 e 3. 
1) Quando me lembrar do fato, será tarde. A frase está correta, mas não é caso 
facultativo. O futuro do subjuntivo é que pede o conector. 
2) Isso é necessário para orientá-lo. A frase está correta e é caso facultativo, 
devido ao infinitivo. Também fica correta a frase: Isso é necessário para o 
orientar. 
3) O fato será capaz de me auxiliar nas tarefas. A frase está correta e é caso 
facultativo, devido ao infinitivo. Também fica correta a frase: O fato será capaz 
de auxiliar-me nas tarefas. 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 6 
Você mais perto de ser servidor! 
d) Casos Obrigatórios de Próclise 
 
 
Mnemônico: 
NASG – RID – OIE 
 
1) N: Palavras de sentido Negativo (não, nem, nunca, jamais, ninguém, 
nenhum...). 
Não se dedicou à tarefa nem se esqueceu de resolvê-la. 
 
 
2) A: Advérbio curto (sem vírgula) (já, agora, assim, sempre, mais, menor, pouco, 
muito, também...). 
Já se fala em economia. 
O homem sempre se encontra com Deus. 
 
 
3) S: Conjunções Subordinativas (se, caso, embora, quando, enquanto, como, 
que...). 
Se se dedicar ao curso, aprenderá português. 
Quando me ajudar, ficarei feliz. 
 
 
4) G: Gerúndio precedido de EM. 
Em se tratando de português, tudo é lindo. 
Em se plantando, tudo dá. 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 7 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
5) R: Pronomes Relativos (que, o qual, cujo...). 
A moça de cujo nome me lembro esteve no local. 
O local onde se encontrava parecia deserto. 
 
 
6) I: Pronomes Indefinidos (tudo, nada, ninguém, qualquer...). 
Tudo me interessa. 
Todos os rapazes me interessam. 
Todos os rapazes interessam-me. (Atração fraca - a próclise deixa de ser 
obrigatória se houver termo intermediário). 
 
 
7) D: Pronomes Demonstrativos (isso, isto, aquilo, este, esse...). 
Isso me agradou. 
Aquela atitude me agradou. 
Aquela atitude agradou-me. (Atração fraca - a próclise deixa de ser obrigatória 
se houver termo intermediário). 
 
 
8) O: Frase Optativa (exprime desejo). 
Que Deus nos abençoe. 
 
 
9) I: Frase Interrogativa. 
O governo se manifestou sobre o tema? 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 8 
Você mais perto de ser servidor! 
10) E: Frase Exclamativa. 
Ela te ama! 
 
Observação: Os 5 primeiros casos de próclise obrigatória (NASG R) são 
considerados de atração forte, ou seja, atraem mesmo com termo 
intermediário. Os 5 últimos (ID OIE) são considerados de atração fraca, pois a 
próclise deixa de ser obrigatória se houver termo intermediário. 
 
 
 
e) Casos de Mesóclise 
 
1) Só poderá ser usada se não houver caso de próclise. 
Ninguém me ajudaria. (Caso de próclise prevalece). 
 
2) Só com futuros do indicativo (futuro do presente e futuro do pretérito). 
O rapaz me ajudaria / ajudar-me-ia. 
 
3) Se não houver caso de próclise nem de mesóclise obrigatória, ambas as 
colocações serão possíveis. 
O homem se dedicará / dedicar-se-á ao futuro. 
 
4) A mesóclise só será obrigatória se o verbo (no futuro) iniciar o período. 
Mesóclise é obrigatória quando, para o mesmo caso, a próclise e a ênclise 
forem proibidas. 
Concluir-se-á a vida em ciclos. (Nesse caso, são proibidas a próclise e a 
ênclise). 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 9 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
f) Casos de Ênclise 
 
• A ênclise só será obrigatória se a próclise for proibida. 
Me dediquei aos clássicos. 
Dediquei-me aos clássicos. 
 
• Nunca se usa ênclise com: 
Particípio: 
Havia lembrado-se de mim. 
Havia se lembrado de mim. 
 
Futuro do indicativo: 
Ofereceria-me ajuda. 
Oferecer-me-ia ajuda. 
 
 
 
g) Colocação Pronominal em Locuções 
 
O governo se pode lembrar do fato. (Caso de próclise do verbo auxiliar). 
O governo pode-se lembrar do fato. (Caso de ênclise do verbo auxiliar). 
O governo pode se lembrar do fato. (Caso de próclise do verbo principal). 
O governo pode lembrar-se do fato. (Caso de ênclise do verbo principal). 
 
O governo se havia lembrado do fato. (Caso de próclise do verbo auxiliar). 
O governo havia-se lembrado do fato. (Caso de ênclise do verbo auxiliar). 
O governo havia se lembrado do fato. (Caso de próclise do verbo principal). 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 10 
Você mais perto de ser servidor! 
O governo havia lembrado-se do fato. (Caso proibido de ênclise do verbo 
principal, em decorrência do particípio). 
 
Ninguém se havia lembrado do fato. (Caso de próclise do verbo auxiliar). 
Ninguém havia-se lembrado do fato. (Caso proibido de ênclise do verbo 
auxiliar, em decorrência da palavra atrativa de sentido negativo “ninguém”). 
Ninguém havia se lembrado do fato. (Caso de próclise do verbo principal). 
Ninguém havia lembrado-se do fato. (Caso proibido de ênclise do verbo 
principal, em decorrência do particípio). 
 
Não se pode lembrar do fato. (Caso de próclise do verbo auxiliar). 
Não pode-se lembrar do fato. (Caso proibido de ênclise do verbo auxiliar, em 
decorrência da palavra atrativa “não”). 
Não pode se lembrar dofato. (Caso de próclise do verbo principal). 
Não pode lembrar-se do fato. (Caso de ênclise do verbo principal. Por estar no 
infinitivo, mesmo com palavra atrativa a colocação é possível). 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Verbos 
 
Pensando... 
(Forma correta ou errada?) 
 
1) O governo intermedeia situações de conflito. 
O governo intermedeia situações de conflito. 
Forma correta do verbo. Intermediar segue o padrão de conjugação do verbo 
odiar. 
 
2) Se você ver o rapaz, dê-lhe o recado. 
Se você ver o rapaz, dê-lhe o recado. 
Se você vir o rapaz, dê-lhe o recado. 
 
3) Se o governo requisesse o documento, seria mais fácil. 
Se o governo requisesse o documento, seria mais fácil. 
Se o governo requeresse o documento, seria mais fácil. 
 
4) O governo não se precaviu diante de problemas como esse. 
O governo não se precaviu diante de problemas como esse. 
O governo não se precaveu diante de problemas como esse. 
 
5) No Brasil, se alguém reavisse o dinheiro, não o devolveria. 
No Brasil, se alguém reavisse o dinheiro, não o devolveria. 
No Brasil, se alguém reouvesse o dinheiro, não o devolveria. 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
Conjugação 
 
TEMPOS 
PRIMITIVOS TEMPOS DERIVADOS PADRÃO 
 
GRUPO 1 
 
Presente do 
Indicativo 
Base: primeira do 
singular 
Presente do Subjuntivo 
(conector*) Base + vogal contrária** 
 
Imperativo Afirmativo 
 
Os Imperativos são idênticos 
ao Presente do Subjuntivo, 
exceto tu e vós. 
Imperativo Afirmativo vem do 
Presente do Indicativo sem o 
“s”. 
 
Imperativo Negativo 
 
GRUPO 2 
Pretérito Perfeito 
do Indicativo 
Base: terceira do 
plural 
Pretérito Mais que Perfeito 
do Indicativo 
Base + ra, ras, ra, ramos, reis, 
ram 
Pretérito Imperfeito do 
Subjuntivo 
Base + sse, sses, sse, 
ssemos, sseis, ssem 
Futuro do Subjuntivo Base + r, res, r, rmos, rdes, rem 
GRUPO 3 
Infinitivo 
Impessoal 
Base: verbo -R 
Pretérito Imperfeito do 
Indicativo 
Base + va, ia, nha / era / E = 
vós 
Futuro do Presente do 
Indicativo 
Base + rei, rás, rá, remos, reis, 
rão 
Futuro do Pretérito do 
Indicativo 
Base + ria, rias, ria, ríamos, 
ríeis, riam 
 
*Principais conectores: que, se, caso, quando... (talvez, que é um advérbio, mas 
pode funcionar como conector). 
 
**Vogal contrária: 
Verbo no infinitivo terminado em AR = E 
Verbos no infinitivo terminados em OR, IR, ER = A 
 
Bases válidas para o Grupo 2: 
Querer – quiseram 
Requerer – requereram 
Ver – viram 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 3 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Vir – vieramIntervir – intervieram 
Precaver – precaveram 
Reaver – reouveram 
Aprazer – aprouveram 
 
 
Grupo 1: Derivados do Presente do Indicativo 
 
PESSOA 
 
PRESENTE 
DO 
INDICATIVO 
PRESENTE DO 
SUBJUNTIVO 
(BASE + VOGAL 
TEMÁTICA) 
 
IMPERATIVO 
AFIRMATIVO 
 
IMPERATIVO 
NEGATIVO 
Eu vejo Que eu veja – – 
Tu vês 
-S 
Que tu vejas Vê tu Não veja tu 
Ele vê Que ele veja Veja você Não veja você 
Nós vemos Que nós vejamos Vejamos nós Não vejamos 
nós 
Vós vedes 
-S 
Que vós vejais Vede vós Não vejais vós 
Eles veem Que eles vejam Vejam vocês Não vejam 
vocês 
 
Eu venho Que eu venha – – 
Tu vens 
-S 
Que tu venhas Vem tu Não venhas tu 
Ele vem Que ele venha Venha você Não venha você 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 4 
Você mais perto de ser servidor! 
Nós vimos Que nós venhamos Venhamos nós Não venhamos 
nós 
Vós vindes 
-S 
Que vós venhais Vinde vós Não venhais vós 
Eles vêm Que eles venham Venham vocês Não venham 
vocês 
 
Como cai? 
1) “Não partas, não me deixes, não me esqueças”. Transpondo-se a frase para 
o imperativo afirmativo, teríamos: 
a) Parta – deixe – esqueça 
b) Parta – deixa – esqueça 
c) Parte – deixe – esquece 
d) Parte – deixa – esquece 
e) Partes – deixas – esqueces 
 
Tu 
 
Partir (IR) = A 
Eu parto 
Tu partes = parte tu 
 
Deixar (AR) = E 
Eu deixo 
Tu deixas = deixa você 
 
Esquecer (ER) = A 
Eu esqueço 
Tu esqueces = esquece você 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 5 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
2) “Não parta, não me deixe, não me esqueça”. Transpondo-se a frase para o 
imperativo afirmativo, teríamos: 
a) Parta – deixe – esqueça 
b) Parta – deixa – esqueça 
c) Parte – deixe – esquece 
d) Parte – deixa – esquece 
e) Partes – deixas – esqueces 
 
Você 
Você do imperativo afirmativo = presente subjuntivo 
 
 
 
Grupo 2 – Derivados do Pretérito Perfeito do 
Indicativo 
 
PESSOA 
PRETÉRITO 
PERFEITO 
DO 
INDICATIVO 
PRETÉRITO MAIS 
QUE PERFEITO 
DO INDICATIVO 
PRETÉRITO 
IMPERFEITO 
DO 
SUBJUNTIVO 
FUTURO DO 
SUBJUNTIVO 
Eu vi vi 
ra 
Se vi 
sse 
Se vi 
r 
Tu viste vi 
ras 
vi 
sses 
vi 
res 
Ele viu vi 
ra 
vi 
sse 
vi 
r 
Nós vimos vi 
ramos 
vi 
ssemos 
vi 
rmos 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
|6 
Você mais perto de ser servidor! 
Vós vistes vi 
reis 
vi 
sseis 
vi 
rdes 
Eles viram vi 
ram 
vi 
ssem 
vi 
rem 
 
Eu vim vie 
ra 
vie 
sse 
vie 
r 
Tu vieste vie 
ras 
vie 
sses 
vie 
res 
Ele veio vie 
ra 
vie 
sse 
vie 
r 
Nós viemos vie 
ramos 
vie 
ssemos 
vie 
rmos 
Vós viestes vie 
reis 
vie 
sseis 
vie 
rdes 
Eles vieram vie 
ram 
vie 
ssem 
vie 
rem 
 
 
Dica: 
Futuro do Subjuntivo pode ser substituído por “for”; há a presença de conector. 
Imperativo tem preposição. 
 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 7 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Tabela de Bases (Grupo 2) 
PREFIXO VERBO BASE ERRADO CERTO 
pre, ante, re, entre ver vi 
pro, ad, sobre, com, inter vir vie 
o, re, dis, com, sobre, 
inter, pro, pos, a, su 
pôr puse 
ob, abs, re, de, con, 
man, entre 
ter tive Se ele 
abster 
abstiver 
des, per, re fazer fize 
– requerer requere 
– querer quise 
– prover prove provisse provesse 
– precaver precave 
– aprazer aprouve 
– reaver reouve reavisse 
reavesse 
reouvesse 
– saber soube 
– caber coube 
contra dizer disse 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 8 
Você mais perto de ser servidor! 
Grupo 3 – Derivados do Infinitivo 
 
Pretérito Imperfeito do Indicativo 
VA – IA – NHA – ERA 
VA: ar 
IA: ir, er 
NHA: ter, por, vir (TPV + derivados) 
ERA: ser 
 
Com “vós” usar E. 
 
 
AR ER / IR TPV + DERIVADOS SER 
ESTAR VER VIR SER 
Esta 
va 
V 
ia 
Vi 
nha 
era 
vas ias nhas eras 
va ia nha era 
vamos íamos nhamos éramos 
veis íeis nheis éreis 
vam iam nham eram 
 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 9 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
FUTURO DO PRESENTE FUTURO DO PRETÉRITO 
rei ria 
rás rias 
rá ria 
remos ríamos 
reis ríeis 
rão riam 
 
Atenção! Verbos com “z”, tais como dizer, fazer, corta-se a base antesdo “z” 
devido à sonoridade. Di/zer // Fa/zer 
 
 
 
Como cai? 
 
3) Todos os verbos estão conjugados no mesmo tempo e modo, exceto: 
a) O rapaz não punha as coisas no lugar. 
b) Isso lhe daria opções. 
c) Ninguém via seu esforço. 
d) Alguém preferia a morte a isso. 
e) Isso não nos dizia muita coisa. 
 
a) O rapaz não punha as coisas no lugar. 
Pretérito imperfeito do indicativo 
b) Isso lhe daria opções. 
Futuro do pretérito do indicativo 
c) Ninguém via seu esforço. 
Pretérito imperfeito do indicativo 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 10 
Você mais perto de ser servidor! 
d) Alguém preferia a morte a isso. 
Pretérito imperfeito do indicativo 
e) Isso não nos dizia muita coisa. 
Pretérito imperfeito do indicativo 
 
 
 
 
 
 
Indicativo 
(certeza) 
Presente: o, -s, -, -mos, -is, -ão/-am 
Pretérito Perfeito: -, -ste, -, -mos, -stes, -ram 
Pretérito Mais que Perfeito: -ra/-re (vós) 
Pretérito Imperfeito: -va/ia/nha, era / e = vós 
Futuro do Presente: -rá/re 
Futuro do Pretérito: -ria 
 
Subjuntivo 
(dúvida, possibilidade / 
conector) 
Presente: com conector / vogal contrária (exceção: 
estar) 
Pretérito Imperfeito: sse 
Futuro: r 
 
Imperativo 
(ordem, pedido, comando) 
Imperativo Afirmativo: vogal contrária, exceto tu/vós 
(Presente do Indicativo sem “s”) 
Imperativo Negativo: vogal contrária ( = Pres. 
Subjuntivo) 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 11 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Dicas de Conjugação 
 
 
1) Grupo Do MARIIO 
Mediar, Ansiar, Remediar, Intermediar, Incendiar, Odiar: conjugação 
conforme o verbo odiar. 
 
 ODIAR MEDIAR ANSIAR REMEDIAR 
Presente do 
Indicativo 
odeio medeio anseio remedeio 
odeias medeias 
odeia medeia anseia remedeia 
odiamos mediamos 
odiais mediais 
odeiam medeiam 
 
 
Presente do 
Subjuntivo 
(conector e 
vogal 
contrária) 
odeie medeie anseie remedeie 
odeies medeies 
odeie medeie 
odiemos mediemos 
odieis medieis 
odeiem medeiem 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 12 
Você mais perto de ser servidor! 
2) Grupo do SACIP 
Sobrevir, Advir, Convir, Intervir, Provir: conjugação conforme o verbo vir. 
 
 VIR SOBREVIR ADVIR CONVIR 
 
Presente do 
Indicativo 
venho 
vens 
vem sobrevém advém 
vimos 
vindes 
vêm sobrevêm advêm 
 
Pretérito Perfeito do 
Indicativo 
 
vim sobrevim advim convim 
viste 
veio sobreveio adveio conveio 
viemos 
viestes 
vieram sobrevieram advieram convieram 
Pretérito Mais que 
Perfeito do Indicativo viera(m) adviera conviera 
Pretérito Imperfeito 
do Subjuntivo 
Se 
viesse(m) adviesse conviesse 
Futuro do Subjuntivo Se 
vier(em) advier convierLu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Concordância 
 
Que / Quem 
 
QUE = pronome relativo / 
função de sujeito 
• O verbo concordará sempre com o 
termo antecedente. 
Foram as mulheres que 
resolveram isso. 
 QUEM = pronome relativo / 
função de sujeito 
• O verbo concordará com o termo 
antecedente ou com o próprio 
QUEM na função de sujeito (3ª 
pessoa do singular). 
Foram as mulheres quem 
resolveu / resolveram isso. 
 
 
 
HAVER (e auxiliares) 
 
HAVER (existencial) 
• Sempre na 3ª singular 
• Verbo impessoal 
• VTD 
• Oração sem sujeito 
 
Haviam Havia pessoas legais aqui. 
Os problemas que haviam havia 
seriam resolvidos em breve. 
 
Auxiliares de verbos 
impessoais também ficam na 
3ª pessoa do singular. 
• Coisas estranhas começou a haver. 
• (ordem direta = Começou a haver 
coisas estranhas.) 
• Deve haver soluções para o caso. 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
 
1) Julgue os itens quanto à concordância.  sintaxe 
 
a) (E) Novidades precisam haver para que o mundo se transforme. 
Novidades precisam precisa haver para que o mundo se transforme. 
( haver  valor existencial) 
 
b) (E) Nenhum de nós sabemos o que aconteceu ali. 
Nenhum de nós sabemos sabe o que aconteceu ali. 
(3ª singular) 
c) (C) A maioria da população detém conhecimento em área específica. 
 
d) (E) Não se resolve problemas sem atitudes. 
Não se resolve resolvem problemas sem atitudes. 
SE = PA / resolvem (VTD) / sujeito paciente 
 
e) (C) Fomos nós quem discutiu o tema. 
Facultativo  discutiu (quem) / discutimos (nós) 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Concordância Nominal 
 
A situação do negro é grave, por isso eles ainda precisam de ações afirmativas. 
 
Correção da frase: erro na remissão. 
A situação dos negros é grave, por isso eles ainda precisam de ações afirmativas. 
 
 
A mulher teve várias conquistas, o que as tornou referências em diversas áreas. 
 
Correção da frase: erro na remissão. 
A mulher teve várias conquistas, o que as tornou referências em diversas áreas. 
 
 
 
1) Dois ou mais substantivos qualificados por um único adjetivo na função de 
adjunto adnominal. 
• Adjetivo anteposto: concorda com o termo mais próximo. 
• Adjetivo posposto: concorda com o termo mais próximo ou com o 
conjunto. 
 
Livros e revistas novas / novos estavam à disposição. 
Novas revistas e livros estavam à disposição. 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:53
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
2) Dois ou mais substantivos qualificados por um único adjetivo na função de 
predicativo. 
• Adjetivo anteposto: concorda com o mais próximo ou com o conjunto. 
• Adjetivo posposto: concorda com o conjunto. 
 
Ficou claro / ficaram claros o pedido e o argumento. 
O pedido e o argumento ficaram claros. 
 
 
3) Dois ou mais adjetivos qualificando um único substantivo (regra de exclusão). 
• Usa-se artigo plural mais substantivo plural mais adjetivos no singular 
(indicando exclusão). 
• Usa-se artigo antes de todos os termos, omitindo-se o substantivo nas 
adjetivações secundárias (indicando exclusão). 
 
As leis municipais, as estaduais e as federais têm... 
As leis estadual e municipal... 
As polícias civil e militar trabalham juntas. 
As polícias civis e militares trabalham juntas. 
 
 
4) Tal qual 
• Tal concorda com o antecedente. 
• Qual concorda com o consequente. 
 
As moças eram tais qual a mãe. 
O filho era tal quais os pais. 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 3 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Observação: não é obrigatório ter os dois (tal e qual) na mesma frase, desde que 
a concordância seja feita adequadamente. 
 
 O filho era quais os pais. 
 As moças eram tais a mãe. 
 
 
5) Particípio passado concorda com o substantivo a que se refere. 
 
Dados os problemas do setor, foram embora. 
Feitas as tarefas, resolveram partir. 
 
 
6) Bastante: 
• Antes do substantivo varia, é pronome indefinido. 
• Depois do substantivo varia, é adjetivo. 
• Referindo-se a verbo, adjetivo ou advérbio é invariável, é advérbio. 
 
Havia bastante criança no local. 
Havia bastantes crianças no local. 
 
Já tenho problemas bastantes. 
Já tenho problema bastante. 
 
Ele comeu bastante naquele dia. 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 4 
Você mais perto de ser servidor! 
7) Só: 
• = sozinho é adjetivo, varia. 
• = somente/apenas é invariável. 
 
Elas moram sós há anos. 
A mulher diz só a verdade. 
As mulheres só dizem a verdade. 
 
 
8) Mesmo: 
• = realmente é advérbio, invariável. 
• = próprio é pronome demonstrativo, variável. 
 
Ela mesma resolveu a questão. 
Ela resolveu mesmo a questão. 
 
Observação: mesmo e variações não podem ser usados para retomar palavras. 
Só pode retomar se for a ideia toda. 
 
 
9) Meio: 
• Com valor de “um pouco”, “mais ou menos” é advérbio, portanto 
invariável. 
• = substantivo é variável. 
• = numeral é variável. 
• = adjetivo é variável. 
 
Ela estava meio nervosa. 
A porta está meio aberta. 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 5 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Não encontrou meios de ajudá-lo. 
Comeu meia dúzia de bombons. 
É meio-dia e meia. 
Usou meias palavras na ocasião. 
 
 
10) Caro / Barato: 
• Variam como adjuntos adnominais ou predicativos. 
• Não variam como advérbios (em geral, modificam o verbo, o adjetivo e o 
próprio advérbio) com “vender”, “pagar”, “comprar” e “custar”. 
 
Aquelas roupas custam caro. 
As lojas vendem caro/barato. 
Não usava roupas caras. 
As roupas eram caras. 
As roupas pareciam baratas. 
 
 
11) Menos, abaixo, pseudo e alerta são invariáveis. 
Observação: alguns autores aceitam a variação da palavra “alerta”. 
 
Havia menos gente no local. 
Os abaixo-assinados sabiam de tudo. 
Os soldados se mantiveram alerta. 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 6 
Você mais perto de ser servidor! 
12) Em anexo: expressão invariável. 
Anexo: palavra variável. 
 
Os documentos seguem em anexo ao recibo. 
Os documentos seguem anexos. 
Seguem anexas as cópias solicitadas. 
 
 
13) Haja(m) vista, em que pese, em alerta, a sós, em anexo: são expressões 
invariáveis. 
Observação: admite-se, em caráter facultativo, o plural no verbo antes de termo 
plural. 
 
Hajam vista os preços praticados, teve bons resultados. 
Haja vista o seu esforço, foi aprovado no concurso. 
Eles estavam a sós. 
 
 
14) Obrigado, quite, incluso, anexo, vário, leso, nenhum, próprio... concordam 
com o substantivo a que se referem. 
 
Muito obrigada, disse a moça ao rapaz. 
Cometeu um crime de lesa-pátria/leso-patriotismo. 
Havia vário homem no local. 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 7 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
15) Todo: 
• = completamente / = inteiramente é advérbio, invariável. 
 
Observação: alguns autores admitem a flexão em gênero, outros recomendam o 
uso de sinônimos, outros seguem a regra. 
 
A casa estava todo suja. 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Concordância Verbal 
 
O verbo concorda com o sujeito em número e pessoa. 
Falta investimento no setor. (Falta = verbo intransitivo / investimento no setor = 
sujeito). 
Faltam investimentos no setor. (Faltam = verbo intransitivo / investimentos no setor 
= sujeito). 
 
 
1) Novidades precisam haver no mundo. 
(Errada) 
Novidades precisam haver no mundo. 
Novidades precisa haver no mundo. 
Novidades = objeto direto 
precisa haver = “haver” com valor existencial deve ficar na terceira pessoa do 
singular e o auxiliar “precisa” também. 
no mundo = adjunto adverbial de lugar 
 
2) Não se escolhe amores e dores. 
(Errada) 
Não se escolhem amores e dores. 
se = partícula apassivadora 
escolhem = verbo transitivo direto 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
amores e dores = sujeito paciente 
3) Nenhum de nós sabemos o que aconteceu ali. 
(Errada) 
Nenhum de nós sabemos o que aconteceu ali. 
Nenhum de nós sabe o que aconteceu ali. 
Nenhum = exige terceira pessoa do singular 
 
4) Fomos nós quem resolveu o caso. 
(Certa) 
Fomos nós quem resolveu o caso. 
É um caso de dupla concordância. Pronome relativo “quem” na função de 
sujeito, o verbo deve concordar com o termo antecedente ou ficar na terceira 
pessoa do singular. 
 
5) As pessoas parece saberem a verdade. 
(Certa) 
Verbo “parecer” varia ou o verbo “saber” varia. Também estaria correta a frase: 
As pessoas parecem saber a verdade. 
 
6) Cabem aos homens decidir prioridades. 
(Errada) 
Cabem aos homens decidir prioridades. 
Cabe aos homens decidir prioridades. 
Cabe = deve ficar na terceira pessoa do singular 
aos homens = objeto indireto 
decidir prioridades = sujeito oracional 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 3 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
 
 
1) A nenhum de nós ____________ essas tarefas. (caber) 
A nenhuma de nós = objeto indireto 
caber = verbo transitivo indireto 
essas tarefas = sujeito simples (plural) 
Verbo deve concordar com o sujeito. 
A nenhum de nós cabem essas tarefas. 
 
2) A maioria da população _________ problemas. (ter) 
A maioria = singular 
da população = singular 
 
O verbo só poderá concordar no singular. 
A maioria da população tem problemas. 
 
3) ____________ pessoa e coisa de todo tipo. (existir) 
pessoa e coisa de todo tipo = sujeito composto 
Sujeito composto posposto ao verbo = concordância atrativa ou lógica. 
Existem pessoa e coisa de todo tipo. 
Existe pessoa e coisa de todo tipo. 
 
4) ____________ de se considerar as observações do rapaz. (haver) 
se = partícula apassivadora 
considerar = verbo transitivo direto 
as observações do rapaz = sujeito 
O verbo “haver” não estará com valor existencial, logo, deve flexionar para 
concordar com o sujeito plural. 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 4 
Você mais perto de ser servidor! 
Hão de se considerar as observações do rapaz. 
Tipos de Concordância 
 
 
Lógica: feita com o sujeito. 
Grande parte dos alunos estuda pouco. 
 
Atrativa: feita com a palavra mais próxima. 
Grande parte dos alunos estudam pouco. 
 
Ideológica: feita com a ideia sugerida pelo termo. 
A gente sabemos isso. (A gente = nós). 
 
 
Casos de Concordância Verbal 
 
Partícula SE 
 
1) SE = índice de indeterminação do sujeito: verbo na terceira pessoa do 
singular. (verbo intransitivo / verbo transitivo indireto / verbo de 
ligação). 
 
Não se trata de assuntos desnecessários. 
 
trata = verbo transitivo indireto 
se = índice de indeterminação do sujeito 
de assuntos desnecessários = objeto indireto 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 5 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
(sujeito indeterminado) 
2) SE = partícula apassivadora: verbo concordará com o sujeito paciente. 
(verbo transitivo direto / verbo transitivo direto e indireto). 
 
Não se questionaram as orientações. 
 
questionaram = verbo transitivo direto 
se = partícula apassivadora 
as orientações = sujeito paciente 
 
 
(Se) 
Qual está certa? 
a) Deu-se ao rapaz inúmeras oportunidades de resolver o caso. 
b) Não há forma de se discutir com calma assuntos polêmicos. 
c) No Brasil, observa-se a forma amigável com que as pessoas vivem. 
d) Obedeceram-se a regras do local. 
e) Não se assistem a filmes sem conteúdo. 
 
Gabarito: letra c) 
 
a) Deu-se ao rapaz inúmeras oportunidades de resolver o caso. 
(Errado) 
Deu = verbo transitivo direto e indireto 
se = partícula apassivadora (PA) 
ao rapaz = objeto indireto (OI) 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 6 
Você mais perto de ser servidor! 
oportunidades de resolver o caso = sujeito paciente 
(Se há PA não há OD (Objeto Direto) / OD se torna sujeito paciente) 
Verbo deve concordar com o sujeito plural. 
Deu-se ao rapaz inúmeras oportunidades de resolver o caso. 
Deram-se ao rapaz inúmeras oportunidades de resolver o caso. 
 
b) Não há forma de se discutir com calma assuntos polêmicos. 
(Errado) 
Discutirem = verbo transitivo direto 
se = partícula apassivadora 
assuntos polêmicos = sujeito paciente plural 
(Se há PA não há OD (Objeto Direto) / OD se torna sujeito paciente) 
Verbo deve concordar com o sujeito plural. 
Não há forma de se discutirem com calma assuntos polêmicos. 
 
c) No Brasil, observa-se a forma amigável com que as pessoas vivem. 
(Certo) 
observa = verbo transitivo direto 
se = partícula apassivadora 
a forma amigável com que as pessoas vivem = sujeito paciente 
Verbo deve concordar com o sujeito simples singular. 
 
d) Obedeceram-se a regras do local. 
(Errado) 
Obedeceram = verbo transitivo indireto 
se = partícula apassivadora 
a regras do local = sujeito singular 
O verbo deve concordar com o sujeito singular. 
Obedeceram-se a regras do local. 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 7 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Obedeceu-se a regras do local. 
e) Não se assistem a filmes sem conteúdo. 
(Errado) 
assistem = verbo transitivo indireto 
se = índice de indeterminação do sujeito 
a filmes sem conteúdo = objeto indireto 
sujeito indeterminado 
O verbo deve ficar na terceira pessoa do singular. 
Não se assistem a filmes sem conteúdo. 
Não se assiste a filmes sem conteúdo. 
 
 
 
Casos de Concordância Verbal – Continuação 
 
Pronome 
1) QUE = pronome relativo na função de sujeito: verbo concorda com o 
termo antecedente. 
Foram as mulheres que resolveram isso. 
 
2) QUEM = pronome relativo na função de sujeito: o verbo concordará 
com o antecedente ou com o “quem” na terceira pessoa do singular. 
Foram as mulheres quem resolveram isso. 
Foram as mulheres quem resolveu isso. 
 
Fui eu quem fiz isso. 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 8 
Você mais perto de ser servidor! 
Fui eu quem fez isso. 
3) Pronomes de tratamento: o verbo concordará sempre em terceira 
pessoa assim como as formas auxiliares. 
Vossa Excelência sabe de suas obrigações. 
Vossa Senhoria está ciente de sua participação. 
 
 
Casos de Terceira Pessoa do Singular 
1) Haver com valor existencial (= ocorrer, acontecer, existir). Verbo 
impessoal, oração sem sujeito, verbo transitivo direto, terceira pessoa 
do singular. 
Havia questões complexas pendentes. 
Esperava que houvesse opções para ele. 
 
Observações: 
• Sinônimos de verbo haver flexionam normalmente porque 
apresentam sujeito. 
Existiam questões complexas pendentes. 
Os eventos que ocorreram foram premiados. 
 
• Em outros sentidos, o verbo haver se flexiona normalmente. 
Houveram-na por louca (houveram-na = consideraram-na). 
 
• Verbo ter não pode ser usado com valor de ocorrer, acontecer, existir. 
No mundo, tem quem questione Deus. 
No mundo, há/existe quem questione Deus. 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 9 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
2) Haver / Fazer indicando tempo decorrido: verbo impessoal / terceira 
pessoa do singular. 
Faz três anos que estou aqui. 
Havia semanas que não se falavam. 
 
 
3) Fenômenos da natureza: verbos impessoais sempre na terceira 
pessoa do singular. 
Choveu em várias cidades. 
 
Observação: 
• Se o verbo estiver empregado em sentido figurado, concordará com 
o sujeito. 
Choveram pedras de granizo. 
 
 
4) Auxiliares de verbos impessoais (casos 6, 7 e 8): terceira pessoa do 
singular. A impessoalidade é transmitida ao auxiliar. (“Solzinho da 
contaminação”). 
Deve haver pessoas legais aqui. 
Vai fazer dois anos que nos conhecemos. 
Mudanças precisa haver no mundo (≠ Mudanças precisam existir no mundo 
/ auxiliares de verbos pessoais variam). 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 10 
Você mais perto de ser servidor! 
Observações 
• Locução verbal: 
Verbo auxiliar (conjugado): responsável pela flexão. 
+ 
Verbo principal (forma nominal / gerúndio, particípio, infinitivo): 
responsável pela regência. 
 
• Principais verbos auxiliares: 
TSeH: ter, ser, estar, haver 
PD: poder, dever 
CIVCCC: chegar, ir, voltar, começar, continuar, costumar 
(“TSeH = hormônio da tireoide / PD= você pode e deve decorar / 
CIVCCC = porque você quer ter um Civic”). 
 
 
5) Sujeito oracional: terceira pessoa do singular. 
É importante que vocês estudem. 
Cabe aos governantes estabelecer regras. 
 
 
6) Nenhum(a) de/dos/das: terceira pessoa do singular. 
Nenhum de nós tem / temos competência para isso. 
 
 
7) Cada um(a) de/dos/das: terceira pessoa do singular. 
Cada uma delas fez / fizeram sua escolha. 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 11 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
8) Aposto resumitivo (enumeração + tudo, nada, ninguém...): terceira 
pessoa do singular. 
Amor, amizade, dinheiro, nada lhe agradava. 
 
 
9) Mais de um(a): terceira pessoa do singular. 
Mais de um homem esteve no local. 
 
• Mais de um(a) com ideia de reciprocidade: plural. 
Mais de um aluno se cumprimentaram. 
 
• Mais de um(a) em expressão duplicada (sujeito composto): plural. 
Mais de um homem, mais de uma mulher estiveram no local. 
 
 
Expressões 
 
10) Nem um nem outro(a): prefere-se o singular. 
Nem um nem outro esteve no local. 
 
 
11) Um(a) e outro(a): prefere-se o plural (substantivo sempre no 
singular). 
Um e outro alunos estiveram no local. 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 12 
Você mais perto de ser servidor! 
12) Um(a) dos/das (...) que: terceira pessoa do singular ou do plural. 
Ele foi um dos alunos que se manifestou / manifestaram. 
A moça foi uma das que ajudou / ajudaram. 
 
 
 Casos de Dupla Concordância 
 
13) Expressão partitiva (a maioria, a minoria, um pequeno número...) + 
determinante: concordância lógica ou atrativa. 
A maioria do povo brasileiro trabalha de verdade. 
A maioria das pessoas trabalham / trabalha de verdade. 
 
 
14) Numeral + determinante: concordância lógica ou atrativa. 
15% da população apresentou / apresentaram problema. 
15% dos produtos apresentaram problema. 
 
 
15) Sujeito composto posposto ao verbo: concordância lógica ou 
atrativa. 
Ficou clara a decisão e o argumento. 
Ficaram claros a decisão e o argumento. 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 13 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
16) Pronome indefinido ou interrogativo no plural + nós / vós: 
concordância lógica ou atrativa. 
Qual de nós sabe isso? 
Quais de nós sabe / sabemos isso? 
 
 
17) Nome próprio plural: 
• com artigo: plural. 
• sem artigo: singular. 
As Minas Gerais representam bem o Brasil. 
Minas Gerais representa bem o Brasil. 
 
 
18) Expressões estereotipadas (é proibido, é necessário, é permitido, é 
bom): 
• com determinante: variam. 
• sem determinante: masculino singular. 
É proibida a entrada de estranhos. 
É proibido entrada de estranhos. 
 
 
19) SER (de ligação): concorda ora com o sujeito ora com o predicativo. 
Tudo é / são flores. 
A vida é / são escolhas. 
 
20) Sujeito unido por “ou”: 
• exclusão: plural. 
• inclusão: singular. 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 14 
Você mais perto de ser servidor! 
A biologia ou o meio predomina na formação do indivíduo. 
A biologia ou o meio influenciam na formação do indivíduo. 
 
 
21) Sujeitos unidos por “com”: 
• em regra, usa-se o plural. 
• admite-se o singular para dar ênfase ao primeiro elemento (singular). 
A professora com os alunos decidiram a data da prova. 
A professora com os alunos decidiu a data da prova. 
 
 
22) Verbo parecer: 
• locução verbal: parecer varia + infinitivo sem flexão. 
• período composto: sujeito será oracional / parecer no singular + 
infinitivo flexionado como sujeito. 
Parecia que eles compreendiam isso. (período composto: sujeito 
oracional = que eles compreendiam isso) 
Eles pareciam compreender isso. (locução verbal) 
 
 
 
23) Em locuções verbais, só o auxiliar varia. O infinitivo não se flexiona. 
As pessoas começam a entender a matéria. 
Podem, no Brasil, por motivos variados, existir problemas econômicos. 
 
Observação: Não seria possível, mantendo-se o sentido e a correção, 
substituir, na frase acima, o verbo “existir” por “haver”. 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 15 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
24) SER (verbo impessoal / oração sem sujeito) indicando hora, data, 
distância: concorda com o numeral. 
Hoje são 8 de janeiro. 
Hoje é dia 8 de janeiro. 
 
 
25) Verbo concordará com o numeral em: 
• expressões de quantidade aproximada sem determinante. 
• verbos bater, soar, tocar, dar, restar, faltar... + sujeito numérico. 
Cerca de um milhão foi gasto no setor. 
Cerca de um milhão de pessoas esteve / estiveram no local. (COM 
determinante = concordância lógica ou atrativa). 
Menos de duas pessoas acertaram a questão. 
Estão faltando 15 dias para a prova. 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Regência 
 
Disciplina o uso normativo de preposição. Regulamenta a complementação de 
nomes e de verbos. 
 
Ela entregava a / em domicílio seus produtos. 
 
Isso constava do / no documento. (Não há alteração de sentido). 
 
Sua decisão implicará em problema. 
Implicar é verbo transitivo direto, não pede preposição. 
 
Isso é nocivo à saúde. 
 
Tinha dúvida de que isso seria feito. 
 
Duvidava de muitas coisas. 
 
Isso acarretará problemas. 
Acarretar é verbo transitivo direto, não pede preposição. 
 
 
Questões que tendem a verificar 
Norma culta: 
• Quanto à regência 
• Clara, correta e coesa 
• Formal X coloquial 
Substituição: falta de ajustes 
Análise de item 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
 
1) Assinale a alternativa correta quanto à regência: 
a) A reunião em que compareci foi produtiva. 
b) A pessoa de cujo nome não me lembro esteve no local. 
c) Ela se simpatizava com a causa. 
 
Correção – questão 1: 
a) A reunião em que compareci foi produtiva. (a que compareci) 
b) A pessoa de cujo nome não me lembro esteve no local. 
c) Ela se simpatizava com a causa. (Simpatizar é verbo transitivo indireto, pede 
a preposição “com” e não é verbo pronominal). 
 
 
2) Assinale a alternativa correta no que se refere à norma culta: 
a) Informamos aos presentes de que os pagamentos seriam feitos no prazo. 
b) Pagaram ao funcionário o valor que lhe era devido. 
c) Apesar do governo investir em educação, o povo não consegue ver os 
resultados. 
 
Correção – questão 2: 
a) Informamos aos presentes de que os pagamentos seriam feitos no prazo. 
(Informar é verbo transitivo direto e indireto, no caso, para que a frase fique 
correta é necessário ter um objeto direto e um objeto indireto, podendo ser: 
“Informamos os presentes de que os pagamentos...” ou “Informamos aos 
presentes que os pagamentos...”). 
b) Pagaram ao funcionário o valor que lhe era devido. 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 3 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
c) Apesar do governo investir em educação, o povo não consegue ver os 
resultados. (O correto é “de o governo investir”, já que o verbo subsequente 
“investir” está no infinitivo). 
 
 
 
3) É possível substituir o termo destacado pela palavra entre parênteses com 
correção em: 
a) Presenciamos cenas de violência. (ASSISTIMOS) 
b) Aspirava ao sucesso profissional. (VISAVA) 
c) Queria aos filhos. (ESTIMAVA) 
 
Correção – questão 3: 
a) Presenciamos cenas de violência. (ASSISTIMOS) (Presenciar = verbo 
transitivo direto / Assistir = verbo transitivo indireto). 
b) Aspirava ao sucesso profissional. (VISAVA) (Aspirar = verbo transitivo 
indireto / Visar = verbo transitivo indireto). 
c) Queria aos filhos. (ESTIMAVA) (Querer = verbo transitivo indireto / 
Estimar = verbo transitivo direto). 
 
 
 
4) O governo agradou ao povo, mas ainda há questões sem solução que 
comprometem o país. 
É correto o que se afirma em: 
a) A substituição de “ao povo” por “o povo” não implica erro nem mudança de 
sentido. 
b) O conector “mas” pode ser substituído por “apesar de”. 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 4 
Você mais perto de ser servidor! 
c) O vocábulo “questões” é núcleo do objeto direto do verbo haver. 
d) O vocábulo “que” retoma o termo imediatamente anterior a ele. 
 
Correção – questão 4: 
a) A substituição de “ao povo” por “o povo” não implica erro nem mudança de 
sentido. (Agradar no sentido de satisfazer é verbo transitivo indireto / 
agradar no sentido de fazer agrados é verbo transitivo direto). 
b) O conector “mas” pode ser substituído por “apesar de”. (mas = adversativo 
/ apesar de = concessivo). 
c) O vocábulo “questões” é núcleo do objeto direto do verbo haver. 
d) O vocábulo “que” retoma o termo imediatamente anterior a ele. (“que” 
retoma “questões”, não retoma “solução”). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 5 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Pagar, perdoar, agradecer 
 
Com coisas 
VTD 
 
 
Com pessoas 
VTi (a) 
 Com coisas + 
pessoas 
OD + Oi 
VTDi (a) 
 
Agradeceu o amigo pela 
oportunidade. (E) 
Agradeceu ao amigo a 
oportunidade. (C) 
 
Pagou suas contas. 
Pagou aos credores. 
 
 
 
Considerações sobre Regência 
 
1) Não se usa o mesmo complemento para termos com regências distintas. 
 
O rapaz não só concordou como apoiou a atitude do patrão. 
O rapaz não só concordou com a atitude do patrão como a apoiou. 
(Concordar = verbo transitivo indireto = pede a preposição “com” / apoiar = 
verbo transitivo direto = não pede preposição). 
 
Assisti e gostei do filme. 
Assisti ao filme e gostei dele. 
Assistir ao / gostar de). 
 
Entrei e saí da sala. 
Entrei na sala e saí dela. 
(Entrar em / sair de). 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 6 
Você mais perto de ser servidor! 
2) Na norma culta, não se admite a contração da preposição de a artigos ou 
pronomes antes de verbos no infinitivo. 
 
Apesar deles serem pessoas educadas, não lidam bem com outras pessoas. 
Apesar de eles serem pessoas educadas, não lidam bem com outras pessoas. 
 
A maneira do rapaz resolver as coisas é interessante. 
A maneira de o rapaz resolver as coisas é interessante. 
 
Além desses objetivos, no Brasil, serem considerados inadequados, há outras 
questões que demandam solução. 
Além de esses objetivos, no Brasil, serem considerados inadequados, há 
outras questões que demandam solução. 
 
 
3) O verbo fazer quando seguido de complemento oracional apresentará a 
preposição “com” em caráter facultativo. 
 
O estudo fará com que / que você alcance seus objetivos. 
 
Isso fez com que / que você resolvesse o caso. 
 
 
4) Em locuções verbais formadas por ter / haver + infinitivo, pode-se usar 
“que” ou “de”. 
 
O governo terá que / de resolver o problema. 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 7 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
5) Em caso de objetos indiretos oracionais a preposição será facultativa. 
 
Visava ao sucesso profissional. (Visar = verbo transitivo indireto, “a” obrigatório 
/ ao sucesso profissional = objeto indireto não oracional, não possui verbo). 
 
Necessitava (de) que ele avaliasse o caso. (Necessitar = verbo transitivo 
indireto e pede a preposição “de”, mas, pelo fato de o objeto indireto “de que 
ele avaliasse o caso” ser oracional – conter verbo – a preposição “de” passa a 
ser facultativa, estando correta também a frase: Necessitava que ele avaliasse 
o caso). 
 
Aspirava (a) vencer na vida. (Aspirar = verbo transitivo indireto / “a vencer na 
vida” = objeto indireto oracional / preposição “a” facultativa). 
 
Aspirava a um futuro melhor. (Aspirar = verbo transitivo indireto / “a um futuro 
melhor” = objeto indireto não oracional / preposição obrigatória). 
 
Duvidava (de) que isso seria feito. (Duvidar = verbo transitivo indireto / “de que 
isso seria feito” = objeto indireto oracional / preposição “de” facultativa). 
 
 
6) Nas relações de comparação, pode-se usar que ou do que. 
 
Isso é mais importante que / do que outras coisas. 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 8 
Você mais perto de ser servidor! 
7) Na norma culta, admite-se a contração da preposição “em” a artigos 
indefinidos (um, uma, uns, umas) em caráter facultativo. 
 
Estava em uma / numa situação complicada. 
Numa = preposição “em” + artigo indefinido “uma”. 
 
Atenção! “Numa”, “num”, “numas”, “nuns” não são formas coloquiais, estão 
de acordo com a norma culta. 
 
 
8) Com particípios (-ado, -ido, -go, -do, -to, -so), sempre se usa “mais bem”, 
nunca se usa “melhor”. 
 
A questão foi melhor explicada. 
A questão foi mais bem explicada. 
 
Você sairá daqui melhor preparado. 
Você sairá daqui mais bem preparado. 
 
Ele se veste melhor. 
 
Ela se veste mais bem comportada. 
 
Foi melhor escrito. 
Foi mais bem escrito. 
 
Eu estou pior preparado. 
Eu estou menos preparado. 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 9 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
9) O, A, OS, AS: substituem termos sem preposição. 
• lo, la, los, las: para verbos terminados em –R, -S, -Z (corta-se a 
consoantes final). 
• no, na, nos, nas: para verbos terminados em –M, -TIL. 
 
 Resolveram o caso = Resolveram-no. 
 
 LHE, LHES: substituem termos com preposição. (a ele, a ela, a eles, a elas). 
 
 Obedeceram ao rapaz = Obedeceram-lhe = Obedeceram a ele. 
 
Amava o amigo, mas não foi capaz de perdoá-lo. 
Amava o amigo, mas não foi capaz de perdoar-lhe. (Perdoar pessoa = verbo 
transitivo indireto (a) / Perdoar coisa = verbo transitivo direto). 
 
Não o pagaria os valores devidos. 
Não lhe pagaria os valores devidos. (Pagar = verbo transitivo direto e indireto / 
algo a alguém). 
 
Informei-lhe do acordo.Informei-o do acordo / Informei-lhe o acordo. (Informar = verbo transitivo direto 
e indireto / exige, nesse caso, um objeto direto e um objeto indireto). 
 
 
10) Assistir (=ver), Visa (=almejar), Aspirar (=desejar): embora sejam 
transitivo indiretos, não admitem “lhe” / “lhes”. Nesse caso, usa-se “a 
ele(s)” / “a ela(s)”. 
 
Visava ao concurso público = Visava a ele. 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 10 
Você mais perto de ser servidor! 
 
1) Não encontraram a moça. (= Não a encontraram). 
 
2) A decisão assiste ao diretor. (= A decisão assiste-lhe / lhe assiste / assiste 
a ele). 
 
3) Propõe novas formas de governo. (= Propõe-nas). 
 
4) O governo deve assistir os pobres. (= O governo deve assisti-los / os 
assistir). 
 
5) Assistimos aos jogos de casa. (= Assistimos a ele / assistimos-lhes). 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 11 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Casos de Regência 
 
1) Assistir 
• = ver: verbo transitivo indireto (a) / lhe (s). 
Assistiram ao acidente da janela. 
 
• = caber: verbo transitivo indireto (a). 
A correção da prova assiste ao professor. 
 
• = socorrer: verbo transitivo direto. 
Assistiram as vítimas do acidente. 
 
• = morar: verbo intransitivo (em). 
Assisto em Belo Horizonte há anos. 
 
 
2) Querer 
• = desejar: verbo transitivo direto 
Queria um emprego público. 
 
• = estimar: verbo transitivo indireto (a) 
Queria aos colegas de cursinho. 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 12 
Você mais perto de ser servidor! 
3) Visar 
• = pôr visto: verbo transitivo direto. 
Visou os cadernos. 
 
• = mirar: verbo transitivo direto. 
Visou o alvo e atirou. 
 
• = desejar: verbo transitivo indireto (a). 
 
Visava à felicidade. Visava ao sucesso profissional. 
 
 
4) Aspirar 
• = cheirar: verbo transitivo direto. 
Aspirava um gás tóxico. 
 
• = desejar: verbo transitivo indireto (a). 
Aspirava a uma vida tranquila. 
 
 
5) Agradar 
• = fazer agrados (dar alguma coisa): verbo transitivo direto. 
Mãe agrada filho. 
 
• = satisfazer: verbo transitivo indireto (a). 
O preço da gasolina não agradou aos consumidores. 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 13 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
6) Preferir: verbo transitivo direto e indireto (a) (do que, que, mas (adversativo), 
e não...). 
 
Preferia mais felicidade a mais dinheiro. (mais = pronome indefinido). 
 
Preferia o sossego do campo do que / à agitação da cidade. 
 
 
7) Obedecer / Desobedecer: verbos transitivos indiretos (a). 
 
Obedeceu o / ao regulamento do local. 
 
Desobedeceu às leis de Deus. 
 
 
8) Chegar, Voltar, Comparecer, Ir, Retornar: exigem a preposição “a” 
com adjunto adverbial indicando destino temporário. 
 
Chegou no / ao local da prova. 
 
Compareceu na / à delegacia. 
 
Atenção ao sentido das preposições! 
Voltou de Londres: origem. 
Voltou para Londres: permanentemente. 
Voltou a Londres: destino temporário. 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 14 
Você mais perto de ser servidor! 
9) Morar, Residir, Domiciliar, Entregar, Ficar, Permanecer, 
Continuar, Estar... exigem a preposição “em” em indicações de lugar. 
 
A informação está à / na página 22. 
 
Entrega-se a / em domicílio. 
 
 
10) Ver, Olhar, Observar, Presenciar: são verbos transitivos diretos. 
 
Observou-se o comportamento do rapaz. 
 
Assistiu-se ao comportamento do rapaz. 
 
Viu a cena. 
 
 
11) Proceder 
 
• = dar início: verbo transitivo indireto (a). 
Procederam ao evento na data. 
 
• = originar-se: verbo transitivo indireto (de) ou verbo intransitivo (de). 
Verbo transitivo indireto: a língua portuguesa procede do latim. 
Verbo intransitivo: procedeu de um país frio. 
 
• = ter fundamento: verbo intransitivo. 
A informação procede. 
 
• = comportar-se: verbo intransitivo. 
Ela procedeu educadamente. 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 15 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
12) Responder 
• = falar / dizer: verbo transitivo direto. 
Ela respondeu a verdade. 
 
• = dar resposta: verbo transitivo indireto (a). 
Responda às questões abaixo. 
 
• = dar resposta a alguém: verbo transitivo indireto (a). 
Responda ao rapaz apenas o necessário. 
 
• = ser responsável: verbo transitivo indireto (por). 
Os políticos respondem pelo povo. 
 
 
13) Pagar, Perdoar, Agradecer 
• Para coisas: verbos transitivos diretos. 
Perdoou os pecados do mundo. 
 
• Para pessoas: verbos transitivos indiretos. 
Perdoou às pessoas. 
 
• Para coisa + pessoa: verbos transitivos diretos (coisa) e indiretos 
(pessoa). 
Pagou aos funcionários os valores. 
 
Não posso pagá-lo, disse a moça referindo-se a seu cartão. 
 
Não posso pagar-lhe, disse a moça referindo-se a seu amigo. 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 16 
Você mais perto de ser servidor! 
14) Informar, Comunicar, Cientificar, Avisar, Notificar: são verbos 
transitivos diretos e indiretos. Admitem as preposições “a”, “de”, “sobre”. 
 
Comunicaram a direção do fato. 
 
Comunicaram à direção o fato. 
 
 
15) Esquecer / Lembrar 
• = verbos transitivos diretos (sem pronome, sem preposição). 
Esqueceu o combinado. 
 
• = verbos transitivos indiretos (com pronome, com preposição). 
Esqueceu-se do combinado. 
 
• = clássica: verbo transitivo indireto (a) + objeto indireto + sujeito de 
natureza passiva. 
Esqueceu-me o combinado. (O combinado foi esquecido por mim). 
 
As pessoas de cujos projetos não me lembrei estiveram aqui. 
 
 
16) Custar = ser difícil / = ser custoso: verbo transitivo indireto + objeto 
indireto (nome / pronome) + sujeito oracional (verbo). 
 
Custei a entender o caso. 
Custou-me entender o caso. 
 
Custou-nos aceitar isso. 
 
Custou-me ver isso. 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 17 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
17) Chamar = cognominar / apelidar: verbo transitivo direto + objeto direto 
+ predicativo do objeto OU verbo transitivo indireto + objeto indireto + 
predicativo do objeto = “de” facultativo. 
 
Chamei o menino (de) ladrão. 
Chamei ao menino (de) ladrão. 
(Não muda o sentido). 
 
 
18) Chamar, Convocar, Convidar (sinônimos): verbos transitivos diretos. 
 
Chamei o rapaz para a festa. 
 
 
19) Namorar: verbo transitivo direto (com). 
 
Com quem ela namorava, ninguém sabe. 
Quem ela namorava, ninguém sabe. 
 
 
20) Amar, Odiar, Adorar, Ajudar, Auxiliar, Obstar: verbos transitivos 
diretos. 
 
Amava a Deus (objeto direto preposicionado). 
 
Amava os filhos (objeto direto). 
 
Amava aos filhos (objeto direto preposicionado). 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 18 
Você mais perto de ser servidor! 
21) Implicar 
• = acarretar: verbo transitivo direto (em). 
Mudança implica progresso. 
 
• = ser implicante: verbo transitivo indireto (com). 
Ela implicava comigo. 
 
• = envolver-se (pronominal): verbo transitivo indireto (em). 
Ela se implicou em projetos sociais. 
 
 
22) Constar 
• = estar contido: verbo transitivo indireto (em / de). 
Isso consta de / em ata. 
 
A informação constava no / do livro. 
 
• = ser constituído por: verbo transitivo indireto (de). 
O livro consta de três volumes. 
 
 
23) Acarretar: verbo transitivo direto. 
 
Isso acarreta prejuízos. 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 19 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
24) Desejar: verbo transitivo direto OU verbo transitivo direto e indireto (a). 
 
Desejava felicidade. 
 
Desejava felicidade aos noivos. 
 
 
25) Simpatizar, Empatizar, Antipatizar: verbos transitivos indiretos (com). 
Não são pronominais. 
 
Eu me simpatizo com você. 
 
Ela se simpatiza com a causa. 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Crase 
 
Trata-se da fusão de duas vogais de mesma natureza.(Duas vogais iguais). 
A crase é marcada pelo uso do acento grave. 
 
 
 
Condições de Ocorrência 
 
• O termo regente exige a preposição “a”. 
• O termo regido admite o artigo “a” ou é um pronome demonstrativo iniciado 
pela letra “a”: aquele(s), aquela(s), aquilo, a(s). 
 
 
Explicando... 
 
1) Referiu-se a moça. 
Referiu-se: a + a moça 
Referiu-se à moça 
 
2) Referiu-se a ela. 
Referiu-se: a + x ela 
Referiu-se a ela. 
Não se usa crase antes de pronome pessoal. 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
3) Conhecia a moça. 
Conhecia: VTD x + a moça 
Não se usa crase em objeto direto. 
Conhecia a moça. 
 
4) Conhecia aquele rapaz. 
Conhecia: VTD x + aquele 
Não se usa crase em objeto direto. 
Conhecia aquele rapaz. 
 
5) Referiu-se aquele rapaz. 
Referiu-se: a + aquele 
Referiu-se àquele rapaz. 
 
Pensando... 
 
1) Comparou sua face a face de outras pessoas. 
Comparou: VTDI 
sua face: OD 
à face de outras pessoas: OI 
Comparou sua face à face de outras pessoas. 
 
2) Sua atitude foi semelhante a de outros rapazes. 
semelhante: a + a atitude (subentendida) 
Sua atitude foi semelhante à de outros rapazes. 
 
3) A reunião foi marcada para as dez horas. 
para: preposição 
A reunião foi marcada para as dez horas. 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 3 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
4) Chegou a Bahia naquele dia. 
Chegou: a + a Bahia 
Chegou à Bahia naquele dia. 
 
5) Estava a espera de uma decisão favorável. 
à espera: locução adverbial feminina (= esperando) 
Estava à espera de uma decisão favorável. 
 
6) A medida que ele adotou foi adequada. 
A medida: sujeito 
A medida que ele adotou foi adequada. 
 
Observação: os casos proibidos de crase prevalecem sobre quaisquer 
outros casos de crase. 
 
 
 
 
Casos Proibidos 
 
Não se usa a crase: 
 
1) Antes de palavras masculinas em geral. 
O rapaz escrevia a lápis as cartas de amor. 
Falavam a respeito do ocorrido. 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 4 
Você mais perto de ser servidor! 
2) Antes de verbos. 
A partir de hoje, não faça isso. 
Salário a combinar. 
 
3) Entre palavras repetidas que formam expressões idiomáticas 
(natureza adverbial). 
Boca a boca, mês a mês, ano a ano, dia a dia... 
 
4) Após preposição (exceto “até”, que é caso facultativo). 
Para, perante, sem, sob, sobre, com, contra... 
Jurou perante a justiça dizer a verdade. 
A reunião foi agendada para as 15h. 
 
5) Antes de numerais cardinais (exceto horas). 
O valor chega a um milhão de reais. 
De 15 a 20 de novembro, estarei em Brasília. 
 
 
Observação 
Paralelismo: 
De – a 
Da – à 
Das – às 
Das – à 
Da – às 
De – à 
De – às 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 5 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Trabalho das 7:30 às 22:40, de segunda a sábado, da primeira semana do 
mês à última. 
Trabalho da uma da manhã às três. 
Chegou às duas (horas). 
 
6) Antes de nome próprio completo feminino. 
Referiu-se a Jane Márcia Coutinho Sarmento. 
Referiu-se: a + x 
(Sobrenome dá ideia de distanciamento, logo é sem crase). 
 
7) Antes de palavra plural com “a” singular. 
Fez alusão a pessoas boas. 
Preposição sem artigo. 
alusão: a + a singular seguido de plural 
 
Obedeceu a regras do local. 
Obedeceu: a + a singular seguido de plural 
 
Observação: se o mesmo “a” vier seguido de –s de plural, haverá crase. 
 
Fez alusão às pessoas boas. 
Obedeceu às regras do local. 
 
8) Em sujeito (sujeito não é preposicionado). 
As vezes em que ele esteve aqui foram boas. 
As vezes: sujeito 
 
Chegou a noite, e ele estava sozinho. (= anoiteceu) 
Chegou: VI 
a noite: sujeito 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 6 
Você mais perto de ser servidor! 
9) Em objetos diretos. 
Informaram a população sobre o ocorrido.Informaram: VTDI 
a população: OD 
sobre o ocorrido: OI 
 
Avisou a família de suas preferências. 
Avisou: VTDI 
a família: OD 
de suas preferências: OI 
 
10) Antes de Dona + nome próprio. 
Pronome tratamento (feminino de dom) 
 
Refiro-me a Dona Maria. 
Refiro-me à dona do bar. 
Refiro-me à dona onça. 
 
11) Antes de pronomes pessoais (não há artigo). 
(mim, ela, si, nós, ti...) 
 
Referiu-se a ela na ocasião. 
Referiu-se: a (preposição) + x (artigo) 
 
12) Antes de pronomes de tratamento neutros, exceto senhora e 
senhorita, que não são neutros. 
Fez alusão a Vossa Excelência. 
alusão: a + x 
Fez alusão à senhora (Fez alusão ao senhor). 
alusão: a + a senhora 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 7 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
 
Dirigiu-se a Vossa Senhoria e a você. 
Dirigiu-se: a + x 
 
Conhecia a senhora. 
Conhecia: VTD 
a senhora: OD 
 
13) Antes de pronomes indefinidos (qualquer, cada, tudo, nada, 
ninguém...). 
Obedeceu a cada uma das regras. 
Obedeceu: a + x (pronome indefinido) 
 
Isso diz respeito a todos nós. 
(pronome indefinido, masculino, plural). 
 
14) Antes de artigo indefinido (um, uns, uma, umas). 
Fez referência a uma ideia interessante. 
Chegou à uma da manhã (horas). 
 
15) Antes de pronomes demonstrativos não iniciados pela letra “a” 
(esse, isso, isto...). 
O assunto não interessa a esse rapaz. 
Fez referência a isso. 
 
Sou favorável àquela decisão. 
favorável: a + aquela 
 
Sou favorável àquele pedido. 
favorável: a + aquele 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 8 
Você mais perto de ser servidor! 
Casos Facultativos 
 
1) Antes de pronomes possessivos femininos, no singular, que não 
subentendam palavras. 
 
Fez alusão a suas ideias. 
Fez alusão às suas ideias. 
 
Sua ideia era semelhante à minha. 
Está subentendendo palavra feminina (ideia). 
 
Fez alusão a sua ideia / à sua ideia (caso facultativo). 
 
 
2) Depois da preposição “até”. 
 
Fomos até o escritório / fomos até ao escritório. 
Chegou até a escola / chegou até à escola. 
 
 
3) Antes de nome próprio feminino sem sobrenome e sem 
especificação. 
 
Refiro-me a Ana / refiro-me à Ana. 
Refiro-me à Ana, minha melhor amiga. (ideia de intimidade, com crase). 
Refiro-me a Ana, uma colega de trabalho. (ideia de distanciamento, sem 
crase). 
 
Observação: nos casos facultativos não há alteração de sentido. 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 9 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Casos Especiais 
 
1) Antes de casa, terra e distância só haverá crase se houver 
especificador. 
Voltaram a terra depois de dias no mar. 
Adorava a casa dos pais 
Adorava: VTDa casa dos pais: OD 
 
Os deputados voltaram à Casa para votação. 
Letra maiúscula em Casa: forma de especificação. 
 
Observava-os a uma distância de dez metros. 
Observava-os: VTD / OD 
uma: artigo indefinido 
 
Educação a distância é uma tendência. 
 
Voltou à casa dos pais. 
Voltou: a + a 
 
2) Antes de topônimos (nome de lugar): 
• Masculinos (sem crase); 
• Femininos (admitem crase); 
• Neutros: sem especificador não admitem crase, com especificador 
admitem crase. 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 10 
Você mais perto de ser servidor! 
Voltou a Brasília naquele ano. 
 
Amava a Paris das luzes. 
Amava: VTD 
a Paris das luzes: OD 
 
Chegou à França ontem. 
 
Voltou à Roma das loucuras de César. 
Voltou: a + a Roma (neutro / de, mas especificado é = da). 
 
3) Nas formas “a qual”, “as quais” haverá crase sempre que o 
consequente exigir a preposição “a”. 
As pessoas às quais me refiro são especiais. 
As pessoas as quais admiro são especiais. 
A moça à qual fez alusão é educada. 
 
4) Antes de “que” e “de” a crase aparecerá se o “a” tiver valor de 
aquela ou subentender palavra feminina. 
 
Conhecia a que estava de branco. 
Conhecia: VTD 
a: OD 
 
Fez referência à de roupas pretas. 
referência: a + a 
 
Sua proposta foi igual à de outras pessoas. 
igual: a + a (subentendendo: proposta de outras pessoas). 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 11 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
5) Crase e produção de sentido. 
 
Saiu a francesa. 
a francesa: sujeito 
 
Saiu à francesa. 
à francesa: expressão adverbial feminina de modo 
 
Ele agradou a população. 
agradou: VTD 
a população: OD 
(fazer agrados) 
 
Ele agradou à população. 
agradou: VTI 
à população: OI 
(corresponder a expectativas) 
Ocasionalmente, a supressão ou a inclusão do acento grave apenas altera 
o sentido da frase sem prejuízo da correção gramatical. 
 
6) Paralelismo sintático. Trata-se do uso harmônico de estruturas 
linguísticas em termos relacionados. 
Prefiro amor a amizade. 
Prefiro o amor à amizade. 
 
Brasil e China disputam lugar. 
O Brasil e a China disputam lugar. 
 
Todos têm direito a vida, liberdade e justiça. 
Todos têm direito à vida, à liberdade e à justiça. 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 12 
Você mais perto de ser servidor! 
7) Mesma, outra, própria, senhora e senhorita admitem crase 
(depende do termo regente). 
 
Gostou do rapaz e aprovou a mesma atitude. 
Aprovou: VTD 
a mesma atitude: OD 
 
Referiu-se à mesma atitude. 
Referiu-se: a + a 
 
 
 
 
Casos Obrigatórios 
 
1) Fusão 
Regra geral (regência) 
• Preposição + artigo a/as 
Obedeceu às regras do local. 
 
• Preposição+ pronome demonstrativo (aquele, aquela, aquilo...). 
Obedeceu àquela regra. 
 
 
2) Tradição 
Expressão de natureza adverbial 
• Expressões circunstanciais femininas: à proporção que, à noite, à 
tarde, às pressas, às vésperas, às vezes, à medida que... 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 13 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
• Indicação de horas 
Saiu às duas, chegou às três. 
 
• Expressões “moda de”, “maneira de” subentendidas ou explícitas. 
Escrevia à Machado de Assis. 
 
Observações: 
• Em indicação de tempo decorrido, usa-se há (= faz). 
O governo investe no setor há algum tempo e espera resultados a 
médio prazo. 
• Nas locuções adverbiais femininas, alguns autores dispensam o uso da 
crase. 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Funções Sintáticas de Pronomes Átonos 
 
Pensando... 
 
A decisão lhe foi favorável. 
A decisão: sujeito 
lhe: complemento nominal / = a ele = complemento nominal 
foi: verbo de ligação 
favorável: predicativo do sujeito / adjetivo 
 
A abelha me picou. 
A abelha: sujeito 
me: OD 
picou: VTD 
 
Chamou-me a atenção. 
(Ele): sujeito 
Chamou-me: VTD - Adjunto adnominal (ideia de posse = minha) 
a atenção: OD 
 
Isso me interessa. 
Isso: sujeito 
me: OI (= a mim) 
interessa: VTI 
 
Não o vi entrar no local. 
= Não vi que ele entrou no local. 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
Caso DEFAMA VOS 
Deixar, Fazer, Mandar, Ver, Ouvir, Sentir seguidos de infinitivo. O pronome tem 
função sintática de sujeito do infinitivo. 
 
 
 
 
PRONOMES 
OBLÍQUOS 
ÁTONOS 
 
 
SUJEITO 
(DEFAMA 
VOS) 
1 
 
 
OD 
VTD / VTDI 
2 
 
 
OI 
VTI / 
VTDI 
3 
 
 
ADJUNTO 
ADNOMINAL 
(POSSE) 
4 
 
COMPLEME
NTO 
NOMINAL 
(REFERE-
SE A UM 
NOME) 
5 
 
O(s), a(s) e 
variações 
(SEM 
preposição) 
 
 
 
Lhe(s) 
(COM 
preposição) 
 
 
 
Me, te, se, nos, 
vos 
(COM ou SEM 
preposição) 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 3 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
1) Sujeito de Infinitivo: só ocorre em construções com verbos causativos ou 
sensitivos. 
DEFAMA VOS. 
 
DEixar, FAzer, MAndar, Ver, Ouvir, Sentir (e sinônimos) + infinitivo = CASO 
DEFAMA VOS. 
 
Não o encontrei hoje. 
o: OD 
encontrei: VTD 
 
Não o deixei falar. 
Não deixei que ele falasse. 
 
Não o vi mais. 
o: OD 
vi: VTD 
 
Mandou-me ficar no local. 
Mandou que eu ficasse no local. 
 
 
Considerações sobre o Caso DEFAMA VOS 
 
• É sempre período composto, com oração reduzida de infinitivo, objetiva 
direta. 
• O pronome ou nome associado ao infinitivo exerce função sintática de sujeito 
do infinitivo. 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 4 
Você mais perto de ser servidor! 
• Em construções DEFAMA VOS, não se usam as formas lhe e lhes nem 
pronomes retos. 
• Se o sujeito do infinitivo for representado por nome plural, a flexão do 
infinitivo será facultativa. Nos demais casos, a flexão do infinitivo será 
proibida. 
 
 
2) OD – VTD / VTDI 
Responde às perguntas “algo?” ou “alguém?” 
 
3) OI – VTI / VTDI 
Responde às perguntas “algo?” ou “alguém?” (precedidas de preposição). Em 
geral, a preposição estará implícita na forma pronominal. 
 
4) Adjunto Adnominal 
Os pronomes lhe, lhes, me, te, se, nos, vos serão adjunto adnominal sempre 
que indicarem posse. 
 
5) Complemento Nominal 
O pronome completa o sentido de um nome. 
 
 
Pensando... 
 
1) Não me negaria ajuda neste momento. 
(Ele) : sujeito 
Não: adjunto adnominal de negação 
me: OI 
negaria: VTI 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 5 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
ajuda: OI 
neste momento: adjunto adnominal de tempo 
 
2) Parece-me saudável andar ao ar livre. 
Parece-me: verbo de ligação – complemento nominal 
saudável: predicativo do sujeito 
andar ao ar livre: sujeito oracional 
 
3) Nunca o deixaria ir contra a sua natureza. 
(Ele): sujeito 
Nunca: adjunto adnominal de negação 
o: sujeito 
deixaria ir: VTD 
contra a sua natureza: oração subordinada substantiva OD 
 
4) O rapaz pode se considerar vitorioso. 
O rapaz: sujeito 
pode considerar: locução verbal / VTD 
se: = a si mesmo 
vitorioso: predicativo do objeto 
 
5) Alguém nos seguia os passos durante a caminhada. 
Alguém: sujeito 
nos: adjunto adnominal (posse) 
seguia: VTD 
os passos: OD 
durante a caminhada: adjunto adnominal de tempo 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
SINTAXE 
 
Sujeito 
 
 
1) As opiniões de jovens e de adultos se confundem. 
As opiniões de jovens e de adultos: sujeito simples expresso 
opiniões: núcleo do sujeito 
 
2) Na ocasião, existia pouca gente no local. 
(frase com inversão) 
Na ocasião: adjunto adverbial de tempo 
existia: verbo intransitivo 
pouca gente: sujeito simples expresso 
no local: adjunto adverbial de lugar 
 
3) Solução para um problema sempre haverá. 
Solução para um problema: objeto direto 
sempre: adjunto adverbial de tempo 
haverá: verbo transitivo direto 
Oração sem sujeito. 
 
4) Não se trata de uma inovação tecnológica. 
Não: adjunto adverbial de negação 
se: índice de indeterminação do sujeito 
trata: verbo transitivo indireto 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
de uma inovação tecnológica: objeto indireto 
Sujeito indeterminado. 
 
5) Ainda se vê gente interessada no próximo. 
se: partícula apassivadora 
vê: verbo transitivo direto 
gente interessada no próximo: sujeito simples expresso. 
 
6) Choveu granizo em várias regiões brasileiras. 
Choveu: verbo intransitivo 
granizo: sujeito simples expresso 
 
 
 
 
Tipos de Sujeito 
 
A) Existente: o sujeito existe, podendo ou não ser identificado pelo contexto. 
 
a) Determinado: o sujeito pode ser identificado na frase ou no contexto. 
 
1) Simples: apenas um núcleo expresso ou desinencial. 
Somos responsáveis por nossas escolhas. (sujeito simples desinencial 
= “nós”). 
As professoras de português e de matemática entraram em um acordo. 
(sujeito simples / núcleo = professoras). 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 3 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
2) Composto: mais de um núcleo. 
A professora de português e a de matemática entraram num acordo. 
(sujeito composto / núcleos = professora e professora, sendo essa última 
expressão subentendida). 
Falta humildade, amor e compaixão entre as pessoas. (sujeito composto 
posposto). 
 
3) Oracional: o verbo da principal fica na terceira pessoa do singular. 
Procura-se resolver conflitos. 
Procura-se: verbo transitivo direto / partícula apassivadora 
resolver problemas: sujeito oracional. 
 
b) Indeterminado: não pode ser identificado nem mesmo no contexto. 
 
4) “Se” – índice de indeterminação do sujeito – terceira pessoa do singular. 
Assiste-se ao descaso do governo. 
Assiste-se: verbo transitivo indireto / índice de indeterminação do sujeito 
ao descaso do governo: objeto indireto 
 
Não se tratava de um argumento sem sentido. 
Não: adjunto adverbial de negação 
se: índice de indeterminação do sujeito 
tratava: verbo transitivo indireto 
de um argumento sem sentido: objeto indireto 
 
5) Terceira pessoa do plural SEM referente. 
Roubaram o relógio da moça naquele dia. (eles) 
Divulgaram os resultados da prova. (eles) 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 4 
Você mais perto de ser servidor! 
6) Infinitivo impessoal – sem flexão. 
Amar sem preconceito. (alguém) 
Viver intensamente. (alguém) 
 
B) Inexistente ou Oração sem Sujeito: é formado a partir de verbo 
impessoal. 
 
a) Haver existencial – terceira pessoa do singular. 
Sempre há explicações para um fato. 
 
b) Haver / Fazer indicando tempo decorrido – terceira pessoa do 
singular. 
Faz seis meses que não o vejo. 
 
c) Fenômenos da natureza (exceto sentido figurado) – terceira pessoa 
do singular. 
Ventava muito naquele dia. 
Ventavam folhas (sentido figurado). 
 
d) Chega de, basta de, passa de (sem agente) – terceira pessoa do 
singular. 
Chega de bagunça. 
Basta de ciúme. 
Passa das 10h. 
 
e) Ser (hora, data, distância) – terceira pessoa do singular. 
São dois quilômetros até a minha casa. 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
 
Período Composto 
 
Pensando... 
 
Período composto X Período simples 
 
1) O medo de sofrer paralisa as atitudes humanas. 
O medo de sofrer / paralisa as atitudes humanas 
O medo de sofrer: oração reduzida 
paralisa as atitudes humanas: oração principal 
Período composto / duas orações 
 
2) Apesar das dificuldades, tinha certeza de seus objetivos. 
Apesar das dificuldades, tinha certeza de seus objetivos 
Período simples 
 
3) Amar é se permitir conhecer o outro. 
Amar / é / se permitir / conhecer o outro 
Amar: oração subjetiva 
É: oração principal 
se permitir: oração predicativa 
conhecer o outro: oração OD 
Período composto / quatro orações 
 
4) Esperávamos que o problema fosse resolvido. 
Esperávamos / que o problema fosse resolvido 
Período composto / duas orações 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
5) Na vida, temos que aceitar as limitações. 
Na vida, temos que aceitar as limitações 
Período simples / oração absoluta 
 
6) Ela resolveu o problema como uma pessoa madura. 
Ela resolveu o problema / como uma pessoa madura (resolveria) 
Período composto / duas orações 
 
7) Ela pode ter discutido o caso. 
Ela pode ter discutido o caso 
Período simples / oração absoluta 
 
8) A decisão tomada pelo rapaz agradou a moça. 
A decisão [tomada pelo rapaz] agradou a moça 
Período composto / duas orações 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 3 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
 
Conceitos Básicos 
 
FRASE: qualquer enunciado com sentido completo. 
• Nominal: não apresenta verbo. 
Que situação mais desagradável. 
 
• Verbal: apresenta pelo menos um verbo. 
Pare! 
 
 
ORAÇÃO: estrutura gramatical construída em torno de um verbo ou de uma 
locução verbal. Não precisa ter sentido completo. 
 
[Esperava] [que o homem dissesse] [que resolveu o problema]. 
 
 
PERÍODO: enunciado com sentido completo constituído de uma ou mais 
orações. 
 
• Simples: constituído apenas por uma oração denominada oração absoluta. 
O governo teria que ter metas para o setor. 
 
• Composto: constituído de duas ou mais orações. 
O governo teria que ter metas para o setor / se quisesse melhorias. 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 4 
Você mais perto de ser servidor! 
Formas de Organização do Período 
 
 
Pensando... 
 
1) A mulher chegou, arrumou suas coisas e saiu em seguida. 
[A mulher chegou], [arrumou suas coisas] [e saiu em seguida] 
A mulher chegou: oração coordenada assindética 
arrumou suas coisas: oração coordenada assindética 
e saiu em seguida: oração coordenada sindética aditiva 
 
2) Ele veio ao meu encontro, mas não foi tão interessante. 
[Ele veio ao meu encontro], [mas não foi tão interessante] 
Ele veio ao meu encontro: oração coordenada assindética 
mas não foi tão interessante: oração coordenada sindética adversativa 
 
3) O encontro não foi tão interessante como ela sonhava. 
O encontro não foi tão interessante [como ela sonhava] 
O encontro não foi tão interessante: oração principal 
como ela sonhava: oração subordinada adverbial conformativa 
 
4) Ele veio ao meu encontro, mas não foi tão interessante como eu sonhava. 
Ele veio ao meu encontro: oração coordenada assindética 
mas não foi tão interessante: oração coordenada sindética adversativa 
como eu sonhava: oração subordinada adverbial conformativa 
Período composto por coordenação e por subordinação 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 5 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
 
• Período Composto por Coordenação: as orações são independentes entre si. 
Não há oração principal, mas prevalece a orientação. 
 
Estudava muito, por isso passou no concurso. 
[Estudava muito], [por isso passou no concurso] 
Estudava muito: oração coordenada assindética 
por isso passou no concurso: oração coordenada sindética conclusiva 
 
Ora trabalhava, ora estudava. 
[Ora trabalhava], [ora estudava] 
Ora trabalhava: oração coordenada sindética alternativa 
ora estudava: oração coordenada sindética alternativa 
 
 
• Período Composto por Subordinação: as orações são dependentes entre si. 
Toda oração subordinada estará associada a uma oração principal. A 
orientação semântica que prevalece será sempre a da oração principal. 
 
Ela disse que guardou o livro que estava na mesa. 
Ela disse [que guardou o livro] [que estava na mesa] 
Ela disse: oração principal em relação à segunda 
que guardou o livro: oração principal em relação à terceira oração / oração 
subordinada substantiva OD em relação à primeira (que = conjunção 
integrante) 
que estava na mesa: oração subordinada adjetiva restritiva (que = pronome 
relativo) 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigcbbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 6 
Você mais perto de ser servidor! 
• Período Composto por Coordenação e por Subordinação: há pelo menos 
três orações no período, sendo que o período deve apresentar oração 
principal, oração subordinada e oração coordenada. 
 
Entrou, reconheceu a moça que estava na janela. 
Entrou: oração coordenada assindética 
reconheceu a moça: oração coordenada assindética em relação à primeira 
oração / oração principal em relação à terceira oração 
que estava na janela: oração subordinada adjetiva restritiva (que = pronome 
relativo) 
 
 
Pensando... 
 
1) Ela disse que voltaria tarde, por isso ele guardou a comida que seria 
servida. 
Ela disse: oração principal 
que voltaria tarde: oração subordinada substantiva OD (que = conjunção 
integrante), 
por isso ele guardou a comida: oração principal 
que seria servida: oração subordinada adjetiva restritiva (que = pronome 
relativo) 
Período composto por subordinação e por coordenação. 
 
2) Esperava que o rapaz resolvesse o problema e voltasse para casa. 
que o rapaz resolvesse o problema: oração subordinada substantiva OD 
e voltasse para casa: oração subordinada substantiva OD 
Período composto por subordinação e por coordenação. 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 7 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
 
3) Apesar de ser conservadora, queria roupas que a valorizassem. 
Apesar de ser conservadora, [queria roupas] [que a valorizassem] 
Apesar de ser conservadora: oração subordinada adverbial concessiva 
queria roupas: oração principal 
que a valorizassem: oração subordinada adjetiva restritiva 
Período composto por subordinação. 
 
Observação: toda vez que duas orações subordinadas estiverem coordenadas 
entre si, elas terão a mesma função. 
 
 
 
Tipos de Oração 
 
 
1) Orações Coordenadas: independentes entre si. 
• Assindéticas: sem conector. 
Sindéticas: com conector (Mnemônico: 3ACE). 
a) Aditivas: e, nem, não só... mas também, não só... mas ainda, não 
apenas... como... 
b) Adversativas: mas, contudo, entretanto, todavia, no entanto, porém, não 
obstante... 
c) Alternativas: ou, ou... ou, ora... ora, quer... quer, seja... seja, já... já. 
d) Conclusivas: pois (depois do verbo), por isso, então, logo, por 
conseguinte, desse modo, assim, portanto, dessa forma... 
e) Explicativas: pois (antes do verbo), que, porque, já que... 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 8 
Você mais perto de ser servidor! 
Observações: 
 
1) Mesmo sem conector, as orações assindéticas guardam entre si uma relação 
de sentido. 
 
Ouviu um barulho, levantou-se, não era nada. 
 
 
2) Os conectores “e” e “mas” podem ter seus sentidos alterados. 
 
Prometeu que viria e não veio. (= mas / valor adversativo) 
Não nos deixeis cair em tentação, mas livrai-nos do mal. (=e / valor aditivo) 
 
 
3) O conector “ou” pode ter sentidos variados. 
 
Alternância: Ou você estuda ou você trabalha. 
Adição / Inclusão: Contratou um seguro contra furto ou roubo. 
Exclusão: Cruzeiro ou Flamengo será campeãoda Copa do Brasil. 
 
 
4) O conector “pois” tem seu sentido alterado em função da posição na frase. 
Antes: explica 
Depois: conclui 
 
O governo é eleito pelo povo, pois deve representá-lo. (explica) 
O governo é eleito pelo povo; deve, pois, representá-lo. (conclusão) 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 9 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
 
5) Os conectores de causa e de explicação são idênticos. Lembre-se de que 
causa é motivo e explicação é evidência. 
 
Ela chorou, porque seus olhos estão vermelhos (evidência / explicação). 
 
Ela chorou porque seu pai foi embora (motivo / causa). 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
| 1 
Rua Batista Figueiredo 30 – Vila Paris - Belo Horizonte 
(31) 3296-0590 
www.flaviarita.com 
Predicado 
 
Retirando-se o sujeito da frase, o restante será considerado predicado. 
 
Tipos de Predicado 
 
 
1) Predicado verbal: 
• não apresenta verbo de ligação; 
• não apresenta predicativo; 
• seu núcleo é o verbo. 
O juiz julgou o réu. (Predicado grifado). 
O juiz: sujeito 
julgou: VTD 
o réu: OD 
 
2) Predicado nominal: 
• apresenta verbo de ligação; 
• apresenta predicativo do sujeito; 
• seu núcleo é o predicativo. 
O réu é culpado. (Predicado grifado). 
O réu: sujeito 
é: verbo de ligação 
culpado: predicativo do sujeito 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc bbdigc
bbdigc bbdigc
 
 
| 2 
Você mais perto de ser servidor! 
3) Predicado verbo-nominal: 
• não apresenta verbo de ligação; 
• apresenta predicativo; 
• apresenta dois núcleos – verbo e predicativo. 
O juiz julgou o réu culpado. (Predicado grifado). 
O juiz: sujeito 
julgou: VTD 
o réu: OD 
culpado: predicativo do objeto 
 
 
PREDICADOS VERBO DE LIGAÇÃO PREDICATIVO 
Verbal Não Não 
Nominal Sim Sim 
Verbo-nominal Não Sim 
 
 
Há predicativo? 
NÃO: então é predicado verbal 
SIM: há verbo de ligação? 
NÃO: então é predicado verbo-nominal 
SIM: então é predicado nominal. 
 
 
 
 
 
 
Lu
ca
s d
a S
ilva
 Ba
rre
to 
- 0
19
.40
5.1
42
-07
 - L
uki
nh
a1
27
7@
Gm
ail.
com
 - 1
5/0
3/2
01
9 2
1:1
2:5
3
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc
bbdigc

Mais conteúdos dessa disciplina