Logo Passei Direto
Buscar
Material
páginas com resultados encontrados.
páginas com resultados encontrados.

Prévia do material em texto

Médio Oriente
(Redirecionado de Oriente Médio)
O Médio Oriente (português europeu) ou Oriente Médio (português brasileiro)
(em árabe: ُٱلشَّرْقُ ٱلأْوَْسَط; romaniz.: ʔaš-Šarq ʔal-ʔAwsaṭ; em hebraico: מִזְרָח;
romaniz.: Mizrāḥ; em siríaco: ݂�ܢܵ�ܐ ܿ�ܼ; romaniz.: Maḏnəḥā) é um termo que se
refere a uma área geográfica à volta das partes leste e sul do mar
Mediterrâneo. É um território que se estende desde o leste do Mediterrâneo
até ao golfo Pérsico. O Oriente Médio é uma sub-região da Afro-Eurásia
(partes da Turquia estão na Europa, e o país é considerado por alguns como
parte da última), sobretudo da Ásia, e partes da África setentrional.
Comparada com o restante da Ásia, é uma região geograficamente pequena,
com uma área aproximada de 7 200 000 km². A população do Oriente Médio
é de 270 milhões de habitantes.[2]
A maioria dos países do Oriente Médio (13 de 18) faz parte do mundo árabe.
Os países mais populosos da região são Egito, Turquia e Irã, enquanto a
Arábia Saudita é o maior país do Oriente Médio em área. A história do Oriente
Médio remonta a tempos remotos, sendo reconhecida há milênios a
importância geopolítica da região.[3][4][5] Várias religiões importantes têm
suas origens no Oriente Médio, incluindo o judaísmo, cristianismo e islão.[6]
Os árabes constituem o principal grupo étnico da região,[7] seguidos pelos
turcos, persas, curdos, azeris, coptas, judeus, assírios, turcomanos iraquianos,
yazidis e cipriotas gregos.
O Oriente Médio geralmente tem um clima quente e árido, especialmente nas
regiões árabe e egípcia. Vários rios importantes fornecem irrigação para
apoiar a agricultura em áreas limitadas aqui, como o Delta do Nilo no Egito, as
bacias hidrográficas do Tigre e do Eufrates na Mesopotâmia e a bacia do rio
Jordão que abrange a maior parte do Levante. Essas regiões são conhecidas
coletivamente como o Crescente Fértil e compreendem o núcleo do que os
historiadores há muito chamam de berço da civilização (um rótulo agora
aplicado a várias regiões do mundo). Por outro lado, a costa levantina e a
maior parte da Turquia têm climas relativamente temperados típicos do
26/03/2025, 10:56 Médio Oriente – Wikipédia, a enciclopédia livre
https://pt.wikipedia.org/wiki/Médio_Oriente 1/10
https://pt.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A9dia:P%C3%A1gina_principal
https://pt.wikipedia.org/w/index.php?title=Oriente_M%C3%A9dio&redirect=no
https://pt.wikipedia.org/wiki/Portugu%C3%AAs_europeu
https://pt.wikipedia.org/wiki/Portugu%C3%AAs_brasileiro
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_%C3%A1rabe
https://pt.wikipedia.org/wiki/Romaniza%C3%A7%C3%A3o_(lingu%C3%ADstica)
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_hebraica
https://pt.wikipedia.org/wiki/Romaniza%C3%A7%C3%A3o_(lingu%C3%ADstica)
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_sir%C3%ADaca
https://pt.wikipedia.org/wiki/Romaniza%C3%A7%C3%A3o_(lingu%C3%ADstica)
https://pt.wikipedia.org/wiki/Mar_Mediterr%C3%A2neo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Mar_Mediterr%C3%A2neo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Golfo_P%C3%A9rsico
https://pt.wikipedia.org/wiki/Eurafr%C3%A1sia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Turquia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Europa
https://pt.wikipedia.org/wiki/%C3%81sia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Norte_de_%C3%81frica
https://pt.wikipedia.org/wiki/Mundo_%C3%A1rabe
https://pt.wikipedia.org/wiki/Lista_de_pa%C3%ADses_do_Oriente_M%C3%A9dio_por_geografia_e_economia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ar%C3%A1bia_Saudita
https://pt.wikipedia.org/wiki/Hist%C3%B3ria_do_Oriente_M%C3%A9dio
https://pt.wikipedia.org/wiki/Hist%C3%B3ria_do_Oriente_M%C3%A9dio
https://pt.wikipedia.org/wiki/Idade_Antiga
https://pt.wikipedia.org/wiki/Juda%C3%ADsmo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Cristianismo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Islamismo
https://pt.wikipedia.org/wiki/%C3%81rabes
https://pt.wikipedia.org/wiki/Turcos_(nacionalidade)
https://pt.wikipedia.org/wiki/Persas
https://pt.wikipedia.org/wiki/Curdos
https://pt.wikipedia.org/wiki/Azeris
https://pt.wikipedia.org/wiki/Coptas
https://pt.wikipedia.org/wiki/Judeus
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ass%C3%ADrios_(grupo_%C3%A9tnico)
https://pt.wikipedia.org/wiki/Turcomanos_iraquianos
https://pt.wikipedia.org/wiki/Iazidis
https://pt.wikipedia.org/wiki/Cipriotas_gregos
https://pt.wikipedia.org/wiki/Aridez
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ar%C3%A1bia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Egito
https://pt.wikipedia.org/wiki/Irriga%C3%A7%C3%A3o
https://pt.wikipedia.org/wiki/Agricultura
https://pt.wikipedia.org/wiki/Delta_do_Nilo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Rio_Tigre
https://pt.wikipedia.org/wiki/Rio_Eufrates
https://pt.wikipedia.org/wiki/Mesopot%C3%A2mia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Bacia_hidrogr%C3%A1fica
https://pt.wikipedia.org/wiki/Rio_Jord%C3%A3o
https://pt.wikipedia.org/wiki/Rio_Jord%C3%A3o
https://pt.wikipedia.org/wiki/Crescente_F%C3%A9rtil
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ber%C3%A7o_da_civiliza%C3%A7%C3%A3o
https://pt.wikipedia.org/wiki/Clima_mediterr%C3%A2nico
Oriente Médio
Gentílico médio-oriental[1]
Países 18 (ver)
Idiomas Oriente Médio: Árabe,
Aramaico, Copta, Azeri, Grego,
Hebraico, Curdo, Persa, Turco
Grande Oriente Médio: Árabe,
Armênio, Aramaico, Copta,
Azeri, Balúchi, Grego, Dari,
Georgiano, Hebraico, Curdo,
Pachto, Persa, Panjabi, Turco,
Urdu
Fusos
horários
UTC +2:00 (Egito) a UTC +3:30
(Irã)
Maiores
cidades
Em ordem de classificação:
Cairo, Istambul, Teerã, Bagdá,
Riade, Ancara, Jidá
Mediterrâneo, com verões
secos e invernos frios e
úmidos. A maioria dos países
que fazem fronteira com o
Golfo Pérsico possui vastas
reservas de petróleo, com os
monarcas da Península
Arábica em particular se
beneficiando
economicamente das
exportações de petróleo.
Devido ao clima árido e à
forte dependência da
indústria de combustíveis
fósseis, o Oriente Médio é
um grande contribuinte para
a mudança climática e uma
região que deve ser
severamente impactada
negativamente por ela.
Existem outros conceitos da
região, incluindo o mais
amplo Oriente Médio e Norte
da África (MENA), que inclui
os estados do Magrebe e do
Sudão, ou o "Grande Oriente
Médio", que também inclui
partes da África Oriental,
Mauritânia, Afeganistão,
Paquistão, e às vezes o sul do
Cáucaso e a Ásia Central.
O Oriente Médio fica na junção da Eurásia, da África, do mar Mediterrâneo e
do Oceano Índico. É o local de nascimento e centro espiritual do cristianismo,
islamismo, judaísmo, iazidi, mitraísmo, zoroastrismo, maniqueísmo e bahá'i.
História
26/03/2025, 10:56 Médio Oriente – Wikipédia, a enciclopédia livre
https://pt.wikipedia.org/wiki/Médio_Oriente 2/10
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Middle_East_(orthographic_projection).svg
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Middle_East_(orthographic_projection).svg
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_%C3%A1rabe
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADnguas_neoaramaicas
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_copta
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_azeri
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_grega
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_hebraica
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_curda
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_persa
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_turca
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_%C3%A1rabe
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_arm%C3%AAnia
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADnguas_neoaramaicas
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_copta
https://pt.wikipedia.org/wiki/Azeris
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_bal%C3%BAchi
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_grega
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_dari
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_georgiana
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_hebraica
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_curda
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_past%C3%B3
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_persa
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_panjabi
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_curda
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADngua_urdu
https://pt.wikipedia.org/wiki/Egito
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ir%C3%A3
https://pt.wikipedia.org/wiki/Cairo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Istambulhttps://pt.wikipedia.org/wiki/Teer%C3%A3
https://pt.wikipedia.org/wiki/Bagd%C3%A1
https://pt.wikipedia.org/wiki/Riade
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ancara
https://pt.wikipedia.org/wiki/Gid%C3%A1
https://pt.wikipedia.org/wiki/Clima_mediterr%C3%A2nico
https://pt.wikipedia.org/wiki/Golfo_P%C3%A9rsico
https://pt.wikipedia.org/wiki/Petr%C3%B3leo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ar%C3%A1bia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ar%C3%A1bia
https://pt.wikipedia.org/wiki/MENA
https://pt.wikipedia.org/wiki/MENA
https://pt.wikipedia.org/wiki/Magrebe
https://pt.wikipedia.org/wiki/Sud%C3%A3o_(regi%C3%A3o)
https://pt.wikipedia.org/wiki/Grande_Oriente_M%C3%A9dio
https://pt.wikipedia.org/wiki/Grande_Oriente_M%C3%A9dio
https://pt.wikipedia.org/wiki/%C3%81frica_Oriental
https://pt.wikipedia.org/wiki/Maurit%C3%A2nia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Afeganist%C3%A3o
https://pt.wikipedia.org/wiki/Paquist%C3%A3o
https://pt.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1ucaso
https://pt.wikipedia.org/wiki/%C3%81sia_Central
https://pt.wikipedia.org/wiki/Eur%C3%A1sia
https://pt.wikipedia.org/wiki/%C3%81frica
https://pt.wikipedia.org/wiki/Mar_Mediterr%C3%A2neo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Oceano_%C3%8Dndico
https://pt.wikipedia.org/wiki/Cristianismo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Islamismo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Juda%C3%ADsmo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Iazidis
https://pt.wikipedia.org/wiki/Mitra%C3%ADsmo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Zoroastrismo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Manique%C3%ADsmo
https://pt.wikipedia.org/wiki/F%C3%A9_bah%C3%A1%27%C3%AD
O monte do Templo em
Jerusalém.
Ao longo de sua história, o Oriente Médio tem sido um grande centro de
negócios do mundo, uma área estratégica, económica, política, cultural e
religiosamente sensível.
As primeiras civilizações da Mesopotâmia e
do Antigo Egito, originaram-se no Crescente
Fértil e em regiões do vale do Nilo do antigo
Oriente, assim como as civilizações do
Levante, Pérsia e da Arábia. O Oriente Médio
foi unificado pela primeira vez sob o Império
Aquemênida seguido mais tarde pelo
Império Macedônio e império iranianos, a
saber, o Império Parta e o Império
Sassânida. No entanto, seriam os califados
árabes na Idade Média ou idade de ouro
islâmica, que primeiramente iriam unificar
todo o Oriente Médio como uma região
distinta e criar a identidade étnica
dominante que persiste até hoje. Os Império
Seljúcida, o Império Otomano e o Império
Safávida também depois dominariam a
região.
O moderno Oriente Médio surgiu após a Primeira Guerra Mundial, quando o
Império Otomano acabou e a Palestina passou a ser administrada pela
Inglaterra. Isso fez com que os conflitos entre árabes e judeus se
intensificassem ainda mais. A Inglaterra apoiava o movimento sionista, criado
para fundar um Estado Judaico na Palestina que era considerada o berço do
povo judeu,[8] que vinha sofrendo perseguições em todo o mundo, mas sem
violar os direitos dos Palestinos que já viviam ali. Assim na década de 20
ocorreu uma grande migração de judeus para a Palestina.
Após a Segunda Guerra Mundial e o fim do Holocausto (que matou mais de 6
milhões de judeus), a Organização das Nações Unidas aprovou em 1947, a
criação de dois estados: um judeu (ocupando 57% da área) e outro Palestino
(ocupando o resto do território). Essa partilha de terras desagradou os
Palestinos (árabes). Em 1948 quando os ingleses desocuparam a região, os
judeus criaram o Estado de Israel sendo que um dia depois, os árabes
26/03/2025, 10:56 Médio Oriente – Wikipédia, a enciclopédia livre
https://pt.wikipedia.org/wiki/Médio_Oriente 3/10
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Jerusalem_kotel_mosque.jpg
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Jerusalem_kotel_mosque.jpg
https://pt.wikipedia.org/wiki/Monte_do_Templo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Mesopot%C3%A2mia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Antigo_Egito
https://pt.wikipedia.org/wiki/Crescente_F%C3%A9rtil
https://pt.wikipedia.org/wiki/Crescente_F%C3%A9rtil
https://pt.wikipedia.org/wiki/Vale_do_Nilo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Antigo_Oriente
https://pt.wikipedia.org/wiki/Antigo_Oriente
https://pt.wikipedia.org/wiki/Levante_(Mediterr%C3%A2neo)
https://pt.wikipedia.org/wiki/P%C3%A9rsia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ar%C3%A1bia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Imp%C3%A9rio_Aquem%C3%AAnida
https://pt.wikipedia.org/wiki/Imp%C3%A9rio_Aquem%C3%AAnida
https://pt.wikipedia.org/wiki/Maced%C3%B3nia_Antiga
https://pt.wikipedia.org/wiki/Imp%C3%A9rio_Parta
https://pt.wikipedia.org/wiki/Imp%C3%A9rio_Sass%C3%A2nida
https://pt.wikipedia.org/wiki/Imp%C3%A9rio_Sass%C3%A2nida
https://pt.wikipedia.org/wiki/Califado
https://pt.wikipedia.org/wiki/Idade_M%C3%A9dia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Idade_de_ouro_isl%C3%A2mica
https://pt.wikipedia.org/wiki/Idade_de_ouro_isl%C3%A2mica
https://pt.wikipedia.org/wiki/Imp%C3%A9rio_Selj%C3%BAcida
https://pt.wikipedia.org/wiki/Imp%C3%A9rio_Selj%C3%BAcida
https://pt.wikipedia.org/wiki/Imp%C3%A9rio_Otomano
https://pt.wikipedia.org/wiki/Imp%C3%A9rio_Saf%C3%A1vida
https://pt.wikipedia.org/wiki/Imp%C3%A9rio_Saf%C3%A1vida
https://pt.wikipedia.org/wiki/Primeira_Guerra_Mundial
https://pt.wikipedia.org/wiki/Holocausto
https://pt.wikipedia.org/wiki/Organiza%C3%A7%C3%A3o_das_Na%C3%A7%C3%B5es_Unidas
insatisfeitos com a partilha declararam guerra. Acabou que os árabes foram
derrotados e esse conflito fez Israel conseguir aumentar seu território de 57%
para 75%.
No século XX, ações importantes da região do petróleo deu-lhe nova
importância estratégica e econômica. A produção em massa do petróleo
começou por volta de 1945, com a Arábia Saudita, Irã, Cuaite, Iraque e
Emirados Árabes Unidos com grandes quantidades de petróleo. As reservas de
petróleo estimadas, especialmente na Arábia Saudita e Irã, estão entre as
maiores do mundo, e o cartel internacional do petróleo da OPEP é dominado
por países do Oriente Médio.[8][9]
Durante a Guerra Fria, o Oriente Médio foi um teatro de luta ideológica entre
as duas superpotências: os Estados Unidos e a União Soviética, que
competiam por zonas de influências e aliados regionais. É claro que, além dos
motivos políticos, houve também o "conflito ideológico" entre os dois
sistemas. Neste quadro contextual, os Estados Unidos procuraram desviar o
mundo árabe da influência soviética.
Desde o final da Segunda Guerra Mundial, a região tem tido períodos de
relativa paz e tolerância, pontuada por conflitos e guerras como a Guerra do
Golfo, a Guerra do Iraque, o conflito árabe-israelense, as invasões americanas
ao Iraque e Afeganistão e o atual conflito na Síria. Além disto, também
atualmente, acusações contra o programa nuclear do Irã aumentam ainda
mais a instabilidade da região.
O clima predominante no Oriente Médio é seco (desértico) e a região
apresenta poucos rios. Os maiores e mais importantes são o Tigre e o Eufrates,
entre os quais há a Mesopotâmia, região muito fértil para a agricultura e berço
da civilização mesopotâmica.[carece de fontes?]
Mesmo atravessando uma região árida, de poucas chuvas, os rios Tigre e
Eufrates não secam, porque suas nascentes encontram-se numa região de
muita chuva na Turquia. A água é um recurso natural muito escasso no
Oriente Médio. Há previsões de que nesse século haverá muitas guerras e
Geografia
26/03/2025, 10:56 Médio Oriente – Wikipédia, a enciclopédia livre
https://pt.wikipedia.org/wiki/Médio_Oriente 4/10
https://pt.wikipedia.org/wiki/Petr%C3%B3leo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ar%C3%A1bia_Saudita
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ir%C3%A3
https://pt.wikipedia.org/wiki/Cuaite
https://pt.wikipedia.org/wiki/Iraque
https://pt.wikipedia.org/wiki/Emirados_%C3%81rabes_Unidos
https://pt.wikipedia.org/wiki/OPEP
https://pt.wikipedia.org/wiki/Guerra_Fria
https://pt.wikipedia.org/wiki/Superpot%C3%AAncia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Uni%C3%A3o_Sovi%C3%A9tica
https://pt.wikipedia.org/wiki/Esfera_de_influ%C3%AAncia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Mundo_%C3%A1rabe
https://pt.wikipedia.org/wiki/Segunda_Guerra_Mundial
https://pt.wikipedia.org/wiki/Guerra_do_Golfo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Guerra_do_Golfo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Guerra_do_Iraquehttps://pt.wikipedia.org/wiki/Conflito_%C3%A1rabe-israelense
https://pt.wikipedia.org/wiki/Guerra_ao_Terror
https://pt.wikipedia.org/wiki/Guerra_ao_Terror
https://pt.wikipedia.org/wiki/Guerra_Civil_S%C3%ADria
https://pt.wikipedia.org/wiki/Programa_nuclear_do_Ir%C3%A3
https://pt.wikipedia.org/wiki/Rio_Tigre
https://pt.wikipedia.org/wiki/Rio_Eufrates
https://pt.wikipedia.org/wiki/Mesopot%C3%A2mia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A9dia:Livro_de_estilo/Cite_as_fontes
https://pt.wikipedia.org/wiki/Turquia
Imagem de satélite da península Arábica
conflitos pela posse da água.
Muitos países precisam importá-
la ou dessalinizar água do mar
para obter água potável. Essas
medidas, contudo, são caras.
[carece de fontes?]
O clima do Oriente Médio é árido
e semiárido, o que proporciona o
predomínio de uma paisagem
vegetal marcada pela presença de
espécies xerófilas (nas áreas de
clima árido) ou de estepes e
pradarias (nas áreas de clima
semiárido). Apenas pequenas faixas de terra, na porção litorânea, apresentam
climas um pouco mais úmidos, onde há presença de formações vegetais
arbustivas. A vegetação da região ocidental esta baseada em xerófitas e
estepes, vegetação rala e seca com baixa produtividade agrícola.
O Oriente Médio destaca-se pela variedade de etnias, origens, com culturas e
religiões diversas. A etnia predominante é a árabe. Israel, Turquia, Chipre e
Irã são países não árabes.
A população conta com 320 milhões de habitantes que são, em sua maioria, de
origem arábica. O Oriente Médio, conta também com turcos, persas, judeus e
curdos. A densidade demográfica é mediana e os países mais populosos da
região são Irã e a Turquia que somam cerca de 140 milhões de habitantes,
ultrapassando 50% de toda a população do Oriente Médio. Há países, porém,
que tem sua população bem restrita; é o caso do Catar, Barém, Emirados
Árabes Unidos, Omã e Cuaite, que juntos não somam nem oito milhões de
habitantes. A estrutura etária da população é formada, em sua maioria, por
jovens. A maioria dos países possui o IDH médio ou alto. O Oriente Médio é o
berço das três principais religiões monoteístas do mundo: cristianismo,
judaísmo e islamismo.
Clima
Demografia
26/03/2025, 10:56 Médio Oriente – Wikipédia, a enciclopédia livre
https://pt.wikipedia.org/wiki/Médio_Oriente 5/10
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Arabian_Peninsula_dust_SeaWiFS-2.jpg
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Arabian_Peninsula_dust_SeaWiFS-2.jpg
https://pt.wikipedia.org/wiki/Imagem_de_sat%C3%A9lite
https://pt.wikipedia.org/wiki/Pen%C3%ADnsula_Ar%C3%A1bica
https://pt.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A9dia:Livro_de_estilo/Cite_as_fontes
https://pt.wikipedia.org/wiki/Clima_%C3%A1rido
https://pt.wikipedia.org/wiki/Clima_semi%C3%A1rido
https://pt.wikipedia.org/wiki/Israel
https://pt.wikipedia.org/wiki/Turquia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Chipre
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ir%C3%A3
 Definição tradicional do Oriente Médio
 Definição do G8 do Grande Oriente
Médio
 Cáucaso e Ásia Central (algumas vezes
associada ao Grande Oriente Médio)
O termo Oriente Médio define uma
área de forma pouco específica, ou
sem definição de fronteiras
precisas. Geralmente considera-se
incluir:
 Afeganistão
 Arábia
Saudita
 Bahrein
 Catar
 Chipre
 Egito
(parte
asiática)
 Emirados
Árabes
Unidos
 Iêmen
 Israel
 Irão
 Iraque
 Jordânia
 Kuwait
 Líbano
 Omã
 Palestina
 Síria
 Turquia
(parte
asiática)
Destes, os únicos países não totalmente asiáticos são o Egito (que tem seu
território da península do Sinai na Ásia mas é majoritariamente africano) e a
Turquia (majoritariamente asiático, mas com a Trácia incluída na Europa).
[carece de fontes?]
O Paquistão é considerado parte intersecional entre o Subcontinente Indiano e
a Ásia Meridional ou sul da Ásia, mas raramente no Oriente Médio.[carece de
fontes?]
O Oriente Médio é uma das regiões mais conflituosas do mundo. Diversos
fatores contribuem para esse fato, como sua própria história e posição no
contexto geopolítico mundial, no contato entre três continentes (Europa, Ásia,
Territórios e regiões
Política
26/03/2025, 10:56 Médio Oriente – Wikipédia, a enciclopédia livre
https://pt.wikipedia.org/wiki/Médio_Oriente 6/10
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Greater_Middle_East_(orthographic_projection).svg
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Greater_Middle_East_(orthographic_projection).svg
https://pt.wikipedia.org/wiki/G8
https://pt.wikipedia.org/wiki/Grande_Oriente_M%C3%A9dio
https://pt.wikipedia.org/wiki/Grande_Oriente_M%C3%A9dio
https://pt.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1ucaso
https://pt.wikipedia.org/wiki/%C3%81sia_Central
https://pt.wikipedia.org/wiki/Afeganist%C3%A3o
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ar%C3%A1bia_Saudita
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ar%C3%A1bia_Saudita
https://pt.wikipedia.org/wiki/Bahrein
https://pt.wikipedia.org/wiki/Catar
https://pt.wikipedia.org/wiki/Chipre
https://pt.wikipedia.org/wiki/Egito
https://pt.wikipedia.org/wiki/Emirados_%C3%81rabes_Unidos
https://pt.wikipedia.org/wiki/Emirados_%C3%81rabes_Unidos
https://pt.wikipedia.org/wiki/Emirados_%C3%81rabes_Unidos
https://pt.wikipedia.org/wiki/I%C3%A9men
https://pt.wikipedia.org/wiki/Israel
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ir%C3%A3
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ir%C3%A3
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ir%C3%A3o
https://pt.wikipedia.org/wiki/Iraque
https://pt.wikipedia.org/wiki/Jord%C3%A2nia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Kuwait
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADbano
https://pt.wikipedia.org/wiki/Om%C3%A3
https://pt.wikipedia.org/wiki/Om%C3%A3
https://pt.wikipedia.org/wiki/Om%C3%A3
https://pt.wikipedia.org/wiki/Estado_da_Palestina
https://pt.wikipedia.org/wiki/S%C3%ADria
https://pt.wikipedia.org/wiki/S%C3%ADria
https://pt.wikipedia.org/wiki/S%C3%ADria
https://pt.wikipedia.org/wiki/Turquia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Pen%C3%ADnsula_do_Sinai
https://pt.wikipedia.org/wiki/%C3%81frica
https://pt.wikipedia.org/wiki/Tr%C3%A1cia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Europa
https://pt.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A9dia:Livro_de_estilo/Cite_as_fontes
https://pt.wikipedia.org/wiki/Paquist%C3%A3o
https://pt.wikipedia.org/wiki/Subcontinente_Indiano
https://pt.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A9dia:Livro_de_estilo/Cite_as_fontes
https://pt.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A9dia:Livro_de_estilo/Cite_as_fontes
https://pt.wikipedia.org/wiki/Europa
https://pt.wikipedia.org/wiki/%C3%81sia
Dubai, Emirados Árabes Unidos.
África); suas condições naturais, pois a maior parte dos países ali localizados
são dependentes de água de países vizinhos; a presença de recursos
estratégicos no subsolo, como o petróleo e gás.[2] Existe uma pluralidade de
formas de governo; monarquistas (Arábia Saudita, Barém, Emirados Árabes
Unidos, Catar, Omã e Jordânia), nacionalismo árabe (Síria e Egito são
repúblicas onde há eleição e partidos políticos e Iémen, apesar que nos
últimos anos está com um governo provisório[10]), república teocrática (Irão),
república parlamentarista (Líbano, Iraque e Turquia), emirado constitucional
(Cuaite) e democracia parlamentar (Israel).
O Oriente Médio está sobre uma
dobra tectônica que se inicia na
Mesopotâmia e se prolonga até o
golfo Pérsico. Nela, encontra-se
uma magnífica reserva de
petróleo, que representa 60% das
reservas mundiais desse minério.
Os principais países exportadores
de petróleo são: Arábia Saudita,
Iraque, Irã, Cuaite, Barém, Catar e
Emirados Árabes Unidos. Essa
grande quantidade de petróleo,
aliada a fatores econômicos e políticos, criou as condições para a formação, na
década de 1960, da Organização dos Países Exportadores de Petróleo
(OPEP).[2] As elevadas rendas per capita do Cuaite e da Arábia Saudita
revelam que esses países obtêm muito lucro com a venda de petróleo,
entretanto, a população dos países petrolíferos é, em geral, pobre, fato que
decorre da má distribuição de renda.[carece de fontes?]
Embora o predomínio de climas áridos e semiáridos no Oriente Médio
prejudique o desenvolvimento da agropecuária, ela é outra atividade
econômica importante na região. Ela é realizada predominantemente de forma
tradicional, com usode pouca tecnologia e mecanização, e incorpora até 40%
da população economicamente ativa.[2] A atividade econômica tradicional do
Oriente Médio é o pastoreio nômade. Destacam-se as criações de carneiros,
cabras e camelos em áreas desérticas. Na Planície Mesopotâmica, também
Economia
26/03/2025, 10:56 Médio Oriente – Wikipédia, a enciclopédia livre
https://pt.wikipedia.org/wiki/Médio_Oriente 7/10
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Dubai_skyline_2010.jpg
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Dubai_skyline_2010.jpg
https://pt.wikipedia.org/wiki/Dubai
https://pt.wikipedia.org/wiki/Emirados_%C3%81rabes_Unidos
https://pt.wikipedia.org/wiki/%C3%81frica
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ar%C3%A1bia_Saudita
https://pt.wikipedia.org/wiki/Bar%C3%A9m
https://pt.wikipedia.org/wiki/Emirados_%C3%81rabes_Unidos
https://pt.wikipedia.org/wiki/Emirados_%C3%81rabes_Unidos
https://pt.wikipedia.org/wiki/Catar
https://pt.wikipedia.org/wiki/Om%C3%A3
https://pt.wikipedia.org/wiki/Jord%C3%A2nia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Nacionalismo_%C3%A1rabe
https://pt.wikipedia.org/wiki/S%C3%ADria
https://pt.wikipedia.org/wiki/Egito
https://pt.wikipedia.org/wiki/I%C3%A9men
https://pt.wikipedia.org/wiki/Teocracia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ir%C3%A3o
https://pt.wikipedia.org/wiki/Rep%C3%BAblica_parlamentarista
https://pt.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADbano
https://pt.wikipedia.org/wiki/Iraque
https://pt.wikipedia.org/wiki/Turquia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Emirado
https://pt.wikipedia.org/wiki/Cuaite
https://pt.wikipedia.org/wiki/Democracia_parlamentar
https://pt.wikipedia.org/wiki/Israel
https://pt.wikipedia.org/wiki/Mesopot%C3%A2mia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Golfo_P%C3%A9rsico
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ar%C3%A1bia_Saudita
https://pt.wikipedia.org/wiki/Iraque
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ir%C3%A3
https://pt.wikipedia.org/wiki/Cuaite
https://pt.wikipedia.org/wiki/Bar%C3%A9m
https://pt.wikipedia.org/wiki/Catar
https://pt.wikipedia.org/wiki/Emirados_%C3%81rabes_Unidos
https://pt.wikipedia.org/wiki/Organiza%C3%A7%C3%A3o_dos_Pa%C3%ADses_Exportadores_de_Petr%C3%B3leo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A9dia:Livro_de_estilo/Cite_as_fontes
Plantação de limão em Israel.
conhecida como "crescente fértil", cultivam-se frutas, arroz, trigo e cana-de-
açúcar, utilizando-se a técnica de irrigação. Na região mediterrânea,
destacam-se culturas comerciais como oliveira, fumo, trigo e tâmara.[carece de
fontes?]
O turismo é também um
segmento econômico
importante para alguns
países do Oriente Médio,
como Israel e Turquia - que
juntos recebem cerca de 2,5
milhões de turistas por
ano.[2] Já o setor industrial
no Oriente Médio apresenta
pouca expressividade. Nos
países petrolíferos, há
refinarias e petroquímicas.
Outras indústrias se
relacionam aos setores mais
tradicionais, como o têxtil e o alimentício.[2] Israel é um caso à parte e tem um
parque industrial desenvolvido e uma economia independente da exportação
de petróleo.
A região é conhecida por ser o berço das três maiores religiões monoteístas, o
judaísmo, o cristianismo e o islamismo, essa que predomina hoje no Oriente
Médio. Para os muçulmanos, Meca, na Arábia Saudita, é uma cidade sagrada,
além de várias outras, tendo Jerusalém como maior questão para as três
religiões. Há grupos menores de muçulmanos, como os drusos e os alauítas.[2]
A região abriga ainda cerca de 13 milhões de cristãos - muitos de igrejas
árabes, como a copta ou a maronita, que estão entre as mais antigas do
cristianismo. Além disso, há cerca de seis milhões de judeus na região, quase
todos em Israel.[2]
Religião
26/03/2025, 10:56 Médio Oriente – Wikipédia, a enciclopédia livre
https://pt.wikipedia.org/wiki/Médio_Oriente 8/10
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Lemon_Orchard_in_the_Galilee_by_David_Shankbone.jpg
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Lemon_Orchard_in_the_Galilee_by_David_Shankbone.jpg
https://pt.wikipedia.org/wiki/Lim%C3%A3o
https://pt.wikipedia.org/wiki/Israel
https://pt.wikipedia.org/wiki/Arroz
https://pt.wikipedia.org/wiki/Trigo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Cana-de-a%C3%A7%C3%BAcar
https://pt.wikipedia.org/wiki/Cana-de-a%C3%A7%C3%BAcar
https://pt.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A9dia:Livro_de_estilo/Cite_as_fontes
https://pt.wikipedia.org/wiki/Wikip%C3%A9dia:Livro_de_estilo/Cite_as_fontes
https://pt.wikipedia.org/wiki/Israel
https://pt.wikipedia.org/wiki/Turquia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Israel
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ind%C3%BAstria
https://pt.wikipedia.org/wiki/Economia_de_Israel
https://pt.wikipedia.org/wiki/Meca
https://pt.wikipedia.org/wiki/Ar%C3%A1bia_Saudita
https://pt.wikipedia.org/wiki/Jerusal%C3%A9m
https://pt.wikipedia.org/wiki/Drusos
https://pt.wikipedia.org/wiki/Alau%C3%ADtas
https://pt.wikipedia.org/wiki/Cristianismo
https://pt.wikipedia.org/wiki/Coptas
https://pt.wikipedia.org/wiki/Maronita
https://pt.wikipedia.org/wiki/Judeus
https://pt.wikipedia.org/wiki/Israel
Grande Oriente Médio
Lista de países do Oriente Médio por geografia e economia
Protestos no mundo árabe em 2010-2011
Pan-arabismo
1. «Médio-oriental» (https://michaelis.uol.com.br/busca?id=yVO7A).
Michaelis On-line
2. Francisco, Wagner Cerqueria E. «Oriente Médio» (http://brasilescola.uol.c
om.br/geografia/oriente-medio.htm). Brasil Escola. Consultado em 1 de
novembro de 2016
3. Cairo, Michael F. (2012). The Gulf: The Bush Presidencies and the Middle
East (https://books.google.com/books?id=_ukBNxLFNxgC&q=middle+east
+of+high+importance+since+ancient+times). Lexington: University Press of
Kentucky. p. xi. ISBN 978-0-8131-3672-1. Cópia arquivada em 22 de
dezembro de 2015 (http://web.archive.org/web/20151222230823/https://bo
oks.google.com/books?id=_ukBNxLFNxgC&q=middle+east+of+high+impor
tance+since+ancient+times)
4. History of the Office of the Secretary of Defense: The formative years,
1947–1950 (https://books.google.com/books?id=UOgvZdjOsb0C&dq=midd
le+east+of+high+importance+since+ancient+times&pg=PA177). I.
Washington, D.C.: Government Printing Office. 1984. p. 177. ISBN 978-0-
16-087640-0. Cópia arquivada em 22 de dezembro de 2015 (http://web.arc
hive.org/web/20151222230708/https://books.google.com/books?id=UOgvZ
djOsb0C&dq=middle+east+of+high+importance+since+ancient+times&pg=
PA177)
5. Kahana, Ephraim. Suwaed, Muhammad (2009). Historical Dictionary of
Middle Eastern Intelligence (https://books.google.com/books?id=Xoftt29B4
soC&dq=middle+east+of+crucial+importance+since+ancient+times&pg=P
R31). Lanham: Scarecrow Press. p. xxxi. ISBN 978-0-8108-6302-6. Cópia
arquivada em 23 de dezembro de 2015 (http://web.archive.org/web/20151
223002634/https://books.google.com/books?id=Xoftt29B4soC&dq=middle
+east+of+crucial+importance+since+ancient+times&pg=PR31)
6. MacQueen, Benjamin (2013). An Introduction to Middle East Politics:
Continuity, Change, Conflict and Co-operation. Thousand Oaks: SAGE.
ISBN 978-1446289761
7. Shoup, John A. (2011). Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An
Encyclopedia (https://books.google.com/books?id=SPBfnT_E1mgC&q=ma
Ver também
Referências
26/03/2025, 10:56 Médio Oriente – Wikipédia, a enciclopédia livre
https://pt.wikipedia.org/wiki/Médio_Oriente 9/10
https://pt.wikipedia.org/wiki/Grande_Oriente_M%C3%A9dio
https://pt.wikipedia.org/wiki/Lista_de_pa%C3%ADses_do_Oriente_M%C3%A9dio_por_geografia_e_economia
https://pt.wikipedia.org/wiki/Protestos_no_mundo_%C3%A1rabe_em_2010-2011
https://pt.wikipedia.org/wiki/Pan-arabismo
https://michaelis.uol.com.br/busca?id=yVO7A
http://brasilescola.uol.com.br/geografia/oriente-medio.htm
http://brasilescola.uol.com.br/geografia/oriente-medio.htm
https://books.google.com/books?id=_ukBNxLFNxgC&q=middle+east+of+high+importance+since+ancient+times
https://books.google.com/books?id=_ukBNxLFNxgC&q=middle+east+of+high+importance+since+ancient+times
https://books.google.com/books?id=_ukBNxLFNxgC&q=middle+east+of+high+importance+since+ancient+times
https://pt.wikipedia.org/wiki/International_Standard_Book_Number
https://pt.wikipedia.org/wiki/Especial:Fontes_de_livros/978-0-8131-3672-1
http://web.archive.org/web/20151222230823/https://books.google.com/books?id=_ukBNxLFNxgC&q=middle+east+of+high+importance+since+ancient+timeshttp://web.archive.org/web/20151222230823/https://books.google.com/books?id=_ukBNxLFNxgC&q=middle+east+of+high+importance+since+ancient+times
http://web.archive.org/web/20151222230823/https://books.google.com/books?id=_ukBNxLFNxgC&q=middle+east+of+high+importance+since+ancient+times
http://web.archive.org/web/20151222230823/https://books.google.com/books?id=_ukBNxLFNxgC&q=middle+east+of+high+importance+since+ancient+times
https://books.google.com/books?id=UOgvZdjOsb0C&dq=middle+east+of+high+importance+since+ancient+times&pg=PA177
https://books.google.com/books?id=UOgvZdjOsb0C&dq=middle+east+of+high+importance+since+ancient+times&pg=PA177
https://books.google.com/books?id=UOgvZdjOsb0C&dq=middle+east+of+high+importance+since+ancient+times&pg=PA177
https://pt.wikipedia.org/wiki/International_Standard_Book_Number
https://pt.wikipedia.org/wiki/Especial:Fontes_de_livros/978-0-16-087640-0
https://pt.wikipedia.org/wiki/Especial:Fontes_de_livros/978-0-16-087640-0
http://web.archive.org/web/20151222230708/https://books.google.com/books?id=UOgvZdjOsb0C&dq=middle+east+of+high+importance+since+ancient+times&pg=PA177
http://web.archive.org/web/20151222230708/https://books.google.com/books?id=UOgvZdjOsb0C&dq=middle+east+of+high+importance+since+ancient+times&pg=PA177
http://web.archive.org/web/20151222230708/https://books.google.com/books?id=UOgvZdjOsb0C&dq=middle+east+of+high+importance+since+ancient+times&pg=PA177
http://web.archive.org/web/20151222230708/https://books.google.com/books?id=UOgvZdjOsb0C&dq=middle+east+of+high+importance+since+ancient+times&pg=PA177
https://books.google.com/books?id=Xoftt29B4soC&dq=middle+east+of+crucial+importance+since+ancient+times&pg=PR31
https://books.google.com/books?id=Xoftt29B4soC&dq=middle+east+of+crucial+importance+since+ancient+times&pg=PR31
https://books.google.com/books?id=Xoftt29B4soC&dq=middle+east+of+crucial+importance+since+ancient+times&pg=PR31
https://books.google.com/books?id=Xoftt29B4soC&dq=middle+east+of+crucial+importance+since+ancient+times&pg=PR31
https://pt.wikipedia.org/wiki/International_Standard_Book_Number
https://pt.wikipedia.org/wiki/Especial:Fontes_de_livros/978-0-8108-6302-6
http://web.archive.org/web/20151223002634/https://books.google.com/books?id=Xoftt29B4soC&dq=middle+east+of+crucial+importance+since+ancient+times&pg=PR31
http://web.archive.org/web/20151223002634/https://books.google.com/books?id=Xoftt29B4soC&dq=middle+east+of+crucial+importance+since+ancient+times&pg=PR31
http://web.archive.org/web/20151223002634/https://books.google.com/books?id=Xoftt29B4soC&dq=middle+east+of+crucial+importance+since+ancient+times&pg=PR31
http://web.archive.org/web/20151223002634/https://books.google.com/books?id=Xoftt29B4soC&dq=middle+east+of+crucial+importance+since+ancient+times&pg=PR31
https://pt.wikipedia.org/wiki/International_Standard_Book_Number
https://pt.wikipedia.org/wiki/Especial:Fontes_de_livros/978-1446289761
https://books.google.com/books?id=SPBfnT_E1mgC&q=main+ethnic+groups+in+the+middle+east&pg=PA16
https://books.google.com/books?id=SPBfnT_E1mgC&q=main+ethnic+groups+in+the+middle+east&pg=PA16
in+ethnic+groups+in+the+middle+east&pg=PA16). Santa Bárbara: ABC-
CLIO. ISBN 978-1-59884-362-0. Consultado em 26 de maio de 2014.
Cópia arquivada em 24 de abril de 2016 (http://web.archive.org/web/20160
424084425/https://books.google.com/books?id=SPBfnT_E1mgC&q=main+
ethnic+groups+in+the+middle+east&pg=PA16)
8. Silva, Júlio C. Lázaro. «Aspectos da População do Oriente Médio:
Contextualização Político-Econômica» (http://brasilescola.uol.com.br/geogr
afia/aspectos-populacao-oriente-medio.htm). Brasil Escola. Consultado em
1 de novembro de 2016
9. Silva, Júlio C. Lázaro. «Aspectos da População do Oriente Médio:
Contextualização Político-Econômica (Parte II)» (http://brasilescola.uol.co
m.br/geografia/aspectos-populacao-oriente-medio-contextualizacao-politic
o-economica.htm). Brasil Escola. Consultado em 1 de novembro de 2016
10. Farah Najjar e Linah Alsaafin. «What is next for Yemen's Houthis?» (http
s://www.aljazeera.com/news/2017/12/171205162125434.html). Al Jazeera.
Consultado em 26 de junho de 2018
 O Wikiquote possui citações de ou sobre: Médio Oriente
 Media relacionados com Category:Maps of the Middle East no
Wikimedia Commons
Obtida de "https://pt.wikipedia.org/w/index.php?title=Médio_Oriente&oldid=69436159"
Ligações externas
26/03/2025, 10:56 Médio Oriente – Wikipédia, a enciclopédia livre
https://pt.wikipedia.org/wiki/Médio_Oriente 10/10
https://books.google.com/books?id=SPBfnT_E1mgC&q=main+ethnic+groups+in+the+middle+east&pg=PA16
https://pt.wikipedia.org/wiki/International_Standard_Book_Number
https://pt.wikipedia.org/wiki/Especial:Fontes_de_livros/978-1-59884-362-0
http://web.archive.org/web/20160424084425/https://books.google.com/books?id=SPBfnT_E1mgC&q=main+ethnic+groups+in+the+middle+east&pg=PA16
http://web.archive.org/web/20160424084425/https://books.google.com/books?id=SPBfnT_E1mgC&q=main+ethnic+groups+in+the+middle+east&pg=PA16
http://web.archive.org/web/20160424084425/https://books.google.com/books?id=SPBfnT_E1mgC&q=main+ethnic+groups+in+the+middle+east&pg=PA16
http://brasilescola.uol.com.br/geografia/aspectos-populacao-oriente-medio.htm
http://brasilescola.uol.com.br/geografia/aspectos-populacao-oriente-medio.htm
http://brasilescola.uol.com.br/geografia/aspectos-populacao-oriente-medio.htm
http://brasilescola.uol.com.br/geografia/aspectos-populacao-oriente-medio-contextualizacao-politico-economica.htm
http://brasilescola.uol.com.br/geografia/aspectos-populacao-oriente-medio-contextualizacao-politico-economica.htm
http://brasilescola.uol.com.br/geografia/aspectos-populacao-oriente-medio-contextualizacao-politico-economica.htm
http://brasilescola.uol.com.br/geografia/aspectos-populacao-oriente-medio-contextualizacao-politico-economica.htm
https://www.aljazeera.com/news/2017/12/171205162125434.html
https://www.aljazeera.com/news/2017/12/171205162125434.html
https://pt.wikipedia.org/wiki/Wikiquote
https://pt.wikiquote.org/wiki/M%C3%A9dio_Oriente
https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Maps_of_the_Middle_East
https://pt.wikipedia.org/w/index.php?title=M%C3%A9dio_Oriente&oldid=69436159

Mais conteúdos dessa disciplina